Het kledingcompromis op de adventure bike off-road

Op de weg heb ik de kledingvraag voor mezelf al lang beantwoord. Daar rijd ik in een drielaags laminaat en daar red ik me zelfs bij hoge temperaturen verrassend goed mee. De reden is simpel: op de weg rol je bijna altijd, de rijwind werkt voor je en je lichaam levert weinig inspanning. Alleen in de file wordt het onaangenaam, en die is op mijn tochten de uitzondering.

Off-road draait die rekensom volledig om. Bij het endurorijden kom je in veel hogere hartslagzones, werk je constant met je hele lichaam en warm je jezelf van binnenuit op. Precies daar ligt de kern van het probleem, en die is natuurkundig goed te verklaren: ademende textielen voeren waterdamp alleen naar buiten af langs een temperatuur- en vochtverschil. Bij zware inspanning produceert het lichaam echter meer zweet dan zelfs de beste stoffen kunnen afvoeren, en in warme, vochtige lucht slinkt dat verschil bovendien. In een lastige passage bij 38 of 41 graden kun je daarom zoveel ventilatieopeningen openrukken als je wilt: als er geen rijwind doorheen blaast, blijft het pak een sauna. Precies zo overkwam het me onlangs in Zuid-Frankrijk: 41 graden volgens het display, rotsig terrein, wandeltempo. De ventilatie was volkomen nutteloos. Daar komt de beschermingsvraag bij, die off-road anders uitvalt dan op de weg: je valt vaker, maar meestal langzamer, en precies daarom lopen de kledingconcepten zo ver uiteen.

Om er geen membraan-bashing van te maken, moet je eerlijk blijven en begrijpen wat zo'n laminaat presteert. Bij een drielaags laminaat is het membraan stevig tussen buitenstof en voering verlijmd. Niets verschuift, niets schuurt, de opbouw is robuust en relatief licht. Het membraan zelf is een gerekt fluorpolymeer met miljarden microscopische poriën per vierkante inch. Die poriën zijn ordes van grootte kleiner dan een waterdruppel, maar duidelijk groter dan een waterdampmolecuul. Regen blijft buiten, lichaamsdamp kan eruit, zolang het genoemde verschil klopt.

Hoeveel dat waard is, leerde ik in 2005 in Yellowstone. Het park ligt in de bezoekersgebieden tussen 2.000 en 2.400 meter, vorst is daar in elke maand van het jaar mogelijk en zomernachten zakken regelmatig richting nul graden. Op onze toenmalige Amerikareis hadden we 's ochtends vriestemperaturen en tussendoor regenbuien, en op de motor zwoer ik een eed: nooit meer zonder Gore-Tex-drielaags laminaat op grote reis. Thuis bestelde ik daarna bij Gore-Tex-specialist Stadler een topuitrusting, en in koude, natte omstandigheden is zo'n laminaat tot op vandaag door niets te vervangen. Belangrijk is alleen dat je eerlijk inschat waarvoor je betaalt: het laminaat is een weersverzekering met een ingebouwd plafond voor zweetafvoer, geen airco.

Alleen lost het het zomerprobleem nu eenmaal niet op. De eerlijke waarheid na vele reizen luidt: zelfs mijn pakken met enorme ritsventilatieopeningen komen nooit in de buurt van de luchtigheid van een motocrossuitrusting. Het membraan wint bij kou en regen, en verliest telkens wanneer de rijwind ontbreekt en de hartslag stijgt.

Het andere uiterste ken ik net zo goed, omdat ik er regelmatig naar terugval. Motocrosskleding bestaat uit lichte, open mesh- en stretchweefsels zonder enige waterdichte laag. Ze is compromisloos gebouwd op luchtdoorstroming, en de bescherming komt niet van het textiel, maar van aparte protectoren. Ik rijd dan in een jersey met een luchtig protectorvest eronder. Bij de beschermingsvraag loont een blik op de norm: protectoren worden volgens EN 1621 in twee niveaus getest, en level 2 mag gemiddeld maar half zoveel restkracht doorlaten als level 1. Een goed vest met level-2-protectoren is dus geen doekje voor het bloeden, maar serieuze bescherming. Daar komt een detail bij dat velen onderschatten: onder de jersey bepaalt het functionele shirt mee hoe je dag verloopt. Katoen zuigt zich vol en koelt ongecontroleerd af, een strak sportshirt transporteert het zweet tenminste naar waar de rijwind het kan laten verdampen. Ook het luchtige kamp draait om het uienprincipe, alleen dan in de andere richting gedacht.

Op een hete werkdag off-road kom je met deze setup uitstekend door. De prijs daarvoor is bekend: zodra er regen opkomt, sta je langs de piste overkleding aan te trekken, en tegen kou helpt alleen het uienprincipe met alles wat de bagagetas te bieden heeft. Het schaap met vijf poten voor adventuretochten, dat in zweterige passages én bij de laagste temperaturen even goed werkt, heb ik tot vandaag in elk geval niet gevonden. Inmiddels denk ik dat het niet kan bestaan, omdat maximale luchtigheid en een dicht membraan elkaar natuurkundig tegenspreken.

De beste realiteitscheck voor dit dilemma tot nu toe kreeg ik op de Colorado Backcountry Discovery Route. De BDR-organisatie, een Amerikaans non-profitinitiatief, documenteert dwars door de staten off-roadroutes voor adventure bikes en stelt gps-tracks inclusief kaarten gratis beschikbaar; de Colorado-route, kortweg COBDR, meet officieel 745 mijl. Onze twee Aprilia Tuareg 660's met kant-en-klaar geprogrammeerde route kwamen van Colorado Motorcycle Adventures in Golden, en wie het kledingprobleem live wil bestuderen, vindt nauwelijks een beter lab: deze reis gooit je woestijnhitte in het dal en hagel op de pas op dezelfde dag voor de wielen.

Ik reed daar in de iXS Venture-Air 1.0, een tweelaags ripstop-pak met grote ventilatieopeningen, jas en broek in licht grijs-olijf. Dat was tot nu toe het meest acceptabele compromis in mijn verzameling: luchtig genoeg zolang ik in beweging was, en met zijn waterafstotende ontwerp een bruikbare basis toen de regen ons op 3.700 meter te pakken kreeg. Clemo reed ernaast in de pure motocrossoplossing, en de rolverdeling was een les op zich. Toen we ons in een waterplas hadden vastgereden en ik bij het bergen flink begon te zweten, glimlachte hij alleen mild vanuit zijn luchtige MX-plunje. Boven op de 3.901 meter hoge Engineer Pass en de zo'n 3.850 meter hoge Cinnamon Pass, bij temperaturen onder de tien graden en opkomende buien, draaide het beeld volledig om. Overigens hoort ook het hoofd bij het systeem: off-road draag ik bewust een gesloten endurohelm met vizier, de Arai Tour-X5, die warmer is dan een crosshelm met bril, maar me bij regen en op verbindingsetappes redt. En omdat je op zulke momenten voortdurend lijnen, bergingen en fotostops afspreekt, liep de communicatie via het Cardo Packtalk Edge mesh-systeem, dat off-road een echte veiligheidswinst bleek.

De conclusie uit Colorado is ongemakkelijk: beide filosofieën hadden hun moment, en geen van beide won de dag volledig. Precies daarom geloof ik niet meer in dat ene perfecte pak, maar in een slim opgebouwd systeem.

Mijn volgende poging kantelt bewust weer richting luchtigheid, maar met vangnet. Het plan ziet er zo uit: boven draag ik een luchtig protectorshirt met een motocrossshirt eroverheen, dus maximale ventilatie precies daar waar het lichaam bij inspanning de meeste warmte produceert. Als weersverzekering gaat er een supercompacte Gore-Tex-overjas vast op de motor, binnen handbereik vastgesjord. Als er slecht weer opkomt, investeer ik die twee minuten en trek ik hem aan. Bij de broek kies ik de omgekeerde weg en blijf ik bij een adventure bike-broek met membraan en grote ventilatieopeningen, zoals laatst de iXS. De benen krijgen minder hittestress te verduren dan het bovenlichaam, maar vangen wel als eerste nevel, waterdoorsteken en opspattend water op.

Of dit systeem de zoektocht beëindigt, weet ik niet; vermoedelijk blijft het kledingcompromis off-road een onoplosbaar probleem waar je je alleen slimmer langs kunt werken. Maar precies daarvoor zijn reizen er. De nieuwe opbouw wordt getest op de volgende projecten; momenteel staan Arizona, Texas, Griekenland en Portugal op de planning. Blijf erbij, voor jullie is geen onderzoeksproject me te veel moeite.