Długoterminowy test kasku Sena Phantom ANC

Kto podczas trasy chce korzystać z nawigacji, muzyki lub rozmów grupowych, zazwyczaj montuje urządzenie komunikacyjne z zewnątrz na kasku, przeprowadza kable pod wyściółką i przesuwa głośniki wzdłuż wewnętrznej skorupy EPS tak długo, aż brzmienie będzie odpowiednie i nic nie będzie uciskać. Sena odwraca tę zasadę w swoim Phantom ANC. Homologowany według ECE 22.06 kask integralny został zaprojektowany wokół elektroniki, mikrofonów i komór akustycznych; nic nie zwisa z boku jak małe żagielko na wietrze, rozkład masy pozostaje symetryczny, a system po sparowaniu jest praktycznie plug & play. Do tego dochodzą Mesh Intercom 3.0, Bluetooth 5.3, przednie światło, automatycznie reagujące tylne światła, osłona przeciwsłoneczna, tryb otoczenia (Ambient Mode) i właśnie ANC. Dużo kasku, dużo technologii, dużo obietnic.

Hałas wiatru to nie tylko uciążliwość – sprawia, że długie etapy stają się wyczerpujące, zmusza do coraz głośniejszego ustawiania muzyki i interkomu, a w dłuższej perspektywie może trwale uszkodzić słuch. Jako orientacyjna wartość medycyny pracy przyjmuje się 85 dB(A) w odniesieniu do ośmiogodzinnego dnia pracy. Wartości tej nie można bezpośrednio przenosić na jazdę motocyklem, jednak dobrze ilustruje, że ciągły szum wiatru może poważnie obciążać słuch. ANC nie ma jednak całkowicie wyciszać motocykla, lecz przede wszystkim neutralizować niskie, jednostajne składowe szumów wiatru i buczenia. Sena mówi o redukcji do 20 dB(A). Jest to wartość maksymalna, a nie gwarantowane tłumienie dźwięku w całym zakresie częstotliwości – za wysoką szybą, w zawirowaniach powietrza lub przy nieszczelnym zamknięciu przy szyi fale dźwiękowe stale się zmieniają. Dlatego dodatkowa ochrona słuchu na szybkich i długich trasach pozostaje sensownym uzupełnieniem.

W kolorze Glossy White kask Sena Phantom ANC przypomina szturmowca z "Gwiezdnych Wojen", tyle że bez wątpliwej celności, podczas gdy Matt Schwarz i Glossy Black prezentują się znacznie skromniej. Kompozytowa skorupa z włókna szklanego, miękka wyściółka, precyzyjnie zatrzaskujący się mechanizm wizjera i zapięcie na podwójne D-ringi zasadniczo przekazują jakość, jakiej oczekuje się w tej klasie cenowej; mała wada lakieru z przodu naszego egzemplarza była jednak przysłowiową rysą na wypolerowanym obrazie.

Bez interkomu zamocowanego z boku kask leży przyjemnie i wyważenie na głowie, choć Sena podaje dla rozmiaru M (ECE R22.06) wagę 1 650 ± 50 gramów. Nasze kontrolne pomiary wynoszące 1 716 gramów wraz z wizjerem Pinlock pokazują, że rzeczywistość mieści się absolutnie w granicach podanej wartości. W pełni wyposażony kask turystyczny nie jest co prawda piórem, jednak ważniejszy od samej masy jest jej wyważony rozkład.

Na europejskiej stronie produktowej Sena określa kształt wnętrza jako pośrednio-owalny, czyli średniowalny. U naszych trzech testerów ujawniła się dodatkowo lekka tendencja ku okrągłemu, przy czym kask ogólnie wypada raczej obszernie. Na wszystkich trzech głowach siedział pewnie i stabilnie, a lekki ucisk na czole pozostawał bez problemu nawet przez dłuższy czas. Po bokach jednak ziarna oddzieliły się od plew: im szczelniej poduszki, muszle uszne i wałek na kark przylegały do głowy, tym wyraźniej brzmiały głośniki i tym skuteczniej działało ANC. Przy głowie podłużnoowalnej rozmiar M był co prawda wygodny, jednak muszle uszne siedziały zbyt daleko od uszu. Przy bardziej okrągłym kształcie głowy powstawał większy kontakt boczny, a tym samym lepsze akustyczne uszczelnienie. Dlatego przy Phantom ANC nie wystarczy znać tylko obwód głowy: kask musi działać nie tylko podczas przymiarki, ale idealnie również w strumieniu powietrza podczas jazdy.

Przy Phantom ANC następuje jeszcze druga przymiarka: wyjmowane muszle uszne muszą całkowicie obejmować każde ucho bez jego zginania, podczas gdy głośniki powinny siedzieć możliwie blisko, ale bez ucisku. Jeden z kolegów musiał po każdym założeniu kasku na nowo pozycjonować uszy w muszkach – mniej więcej tak elegancko jak zmiana rękawiczek w deszczu, ale kluczowe dla dźwięku i ANC. Osoby noszące okulary powinny zabrać na przymiarki zarówno okulary słoneczne, jak i korekcyjne. U jednego testera żadne okulary nie pasowały pod wyściółkę, u innego zauszniki uciskały i dodatkowo pogarszały akustyczne uszczelnienie.

Przezroczysty wizjer oferuje szerokie, wolne od zniekształceń pole widzenia, zatrzaskuje się precyzyjnie i można go w mgnieniu oka zdjąć do czyszczenia lub wymiany. Nasze testowe kaski zostały dostarczone z wysokiej jakości wkładką Pinlock – zakres dostawy może jednak różnić się w zależności od rynku i dostawcy. Wizjer lustrzany nie jest oferowany.

Wewnętrzna osłona przeciwsłoneczna daje się płynnie obsługiwać, jednak ze względu na kompaktowy przód siedzi bardzo blisko twarzy i jest stosunkowo krótka. W zależności od rozmiaru kasku, nosa i pozycji siedzącej jej dolna krawędź może wchodzić w pole widzenia. Dwóch testerów oceniło wentylację jako przyzwoitą, ale bynajmniej nie burzliwą: otwory przy brodzie, czole i czubku głowy dostarczają wyczuwalnego świeżego powietrza. Trzeci tester przy wyprostowanej pozycji turystycznej zgłaszał natomiast niewielką skuteczność. Tutaj również kluczową rolę odgrywa napływ wiatru.

Już czysto pasywnie Phantom ANC oferuje przyjemne tłumienie i pozostaje wolny od irytujących świstów, jakie mogą powodować zewnętrznie montowane interkom. Przy aktywnym ANC szumy i buczenie przy średnim tempie zostały u wszystkich trzech testerów przynajmniej nieznacznie zredukowane, jednak szumy wiatru nigdy nie znikały całkowicie.

Parowanie, aktualizacja OTA i konfiguracja przez aplikację Sena Motorcycles działały intuicyjnie, wielojęzyczna instrukcja jest dostępna online, a ostatnio wybrane ustawienie ANC pozostaje zachowane po ponownym uruchomieniu.

Przyciski mają logiczny układ i można je wyczuć w rękawicach; akurat przycisk ANC siedzi po prawej stronie przy manetce gazu i wymaga podczas jazdy więcej uwagi, niż byśmy chcieli. "Hey Sena" steruje według oficjalnej listy między innymi głośnością, muzyką, telefonem i Mesh, jednak nie ANC ani światłem. W teście rozpoznawanie głosu połykało mniej więcej co trzecią próbę. Przednim i tylnym światłem jeździec steruje przez przycisk lub aplikację; przednie światło robocze wyłącza się automatycznie po około pięciu minutach, tylne światło reaguje na wykryte opóźnienie, ale nie jest sprzężone z hamulcem motocykla.

Prawdziwa siła Phantom ANC tkwi nie w ANC, lecz w zintegrowanym systemie komunikacji. Open Mesh oferuje sześć kanałów dla dowolnej liczby uczestników, podczas gdy Group Mesh utrzymuje prywatną grupę do 24 jeźdźców – Sena podaje zasięg do dwóch kilometrów na otwartym terenie.

W teście redakcyjnym nie było żadnych zastrzeżeń do obsługi i zrozumiałości mowy: kto już jeździ z Sena Mesh, otrzymuje doskonale zintegrowane, przejrzyste rozwiązanie. Haczyk ujawnia się w grupach mieszanych: Bluetooth 5.3 łączy co prawda telefon, drugi telefon, GPS lub kompatybilną kamerę sportową, ale nie zastępuje bezpośredniego, uniwersalnego interkomu Bluetooth.

Własne mikrofony rejestrują dźwięk bezpośrednio przy komorze usznej. Elektronika analizuje sygnał w czasie rzeczywistym i wytwarza przez głośniki falę dźwiękową w przeciwfazie. Gdy grzbiet fali i dolina fali pokrywają się możliwie dokładnie, ciśnienie akustyczne w określonych zakresach częstotliwości jest rzeczywiście redukowane. System nie zagłusza więc hałasu jeszcze większym hałasem, lecz osłabia go, zanim dotrze do błony bębenkowej.

Przy jednostajnym buczeniu, na przykład w samolocie, ANC może pracować stosunkowo łatwo. W kasku motocyklowym warunki zmieniają się natomiast nieustannie: ruchy głowy, krawędzie szyby, boczny wiatr, kołnierz kurtki oraz aerodynamika i charakterystyka silnika danego motocykla stale wpływają na częstotliwości i głośność. Podawane przez Sena do 20 dB(A) może być zatem osiągane w sprzyjających warunkach, ale nie jest gwarancją dla każdej głowy, każdego motocykla i każdego tempa.

Decydująca dźwignia pozostaje jednak przyjemnie analogowa: im bliżej ucha siedzą mikrofony i głośniki oraz im szczelniej zamykają się komory uszne, tym mniej musi "czarować" algorytm.

Tryb otoczenia był we wszystkich przypadkach wyraźniejszym efektem. Długie naciśnięcie przycisku ANC przepuszcza dźwięki zewnętrzne przez mikrofony i głośniki do wnętrza, dzięki czemu rozmowy na stacji benzynowej, krótkie pytanie na skrzyżowaniu czy policyjne przesłuchanie są możliwe bez zdejmowania kasku i bez wrażenia, jakby mówiło się przez zamknięte drzwi garażu.

ANC i Ambient Mode nie działają jednocześnie: gdy aktywowana jest redukcja szumów, kask automatycznie wyłącza tryb otoczenia. Ten ostatni jest przeznaczony przede wszystkim do krótkich rozmów w miejscu postoju, a nie jako stała pomoc słuchowa podczas jazdy. Na stacji benzynowej lub podczas krótkiej rozmowy okazuje się jednak spokojnym pomocnikiem dnia codziennego, którego szybko zaczyna się doceniać.

Jedna głowa na jednym motocyklu mogłaby tu szybko prowadzić do mylącego werdyktu. W trakcie testu dwa identyczne egzemplarze Sena Phantom ANC z aktualnym oprogramowaniem były więc jeżdżone przez trzech testerów na łącznie sześciu motocyklach – od praktycznie niezabezpieczonego skutera przez naked bike'i i cruisery aż po motocykl turystyczny z porządną szybą. Sprawdzano jazdy z ANC i bez, różne pozycje głowy, tempo na drodze krajowej i autostradzie, muzykę, Mesh, tryb otoczenia oraz wpływ różnie silnej osłony przed wiatrem.

Wrażenia były zaskakująco rozbieżne: od "za dopłatą 100 euro to właściwie naprawdę działa" aż po "homeopatyczną poprawę z cichym szeletem". Właśnie ta wyraźna rozbieżność była powodem, dla którego zamówiono drugi kask testowy.

Przy pierwszym egzemplarzu efekt ANC pozostawał dla jednego testera przy 100 km/h tak znikomy, że początkowo podejrzewaliśmy usterkę. Na domiar złego przy niższym tempie dochodził cichy szelest przypominający słuchawki z przerwanym kontaktem lub zakurzoną igłę gramofonu. Ponieważ to zachowanie wystąpiło również z drugim kaskiem na trzech różnych motocyklach, mogliśmy w dużej mierze wykluczyć usterkę pierwszego egzemplarza.

Ostatecznie bezpośrednie porównanie trzech testerów dostarczyło wiarygodnego wyjaśnienia. Przy podłużnoowalnej głowie testera numer jeden kask siedział bocznie obszerniej. Przez to muszle uszne uszczelniały mniej szczelnie, podczas gdy głośniki i mikrofony ANC pozostawały stosunkowo daleko od uszu. W ten sposób więcej zmiennych szumów wiatru mogło wnikać do komór usznych, na co ANC częściowo reagowało opisanym szeletem. U kolegów, których głowy kask obejmował bocznie ciaśniej, problem pojawiał się tylko wyjątkowo, a redukcja szumów działała wyraźnie lepiej.

Przy głowie o tendencji podłużnoowalnej kask w rozmiarze M siedział wygodnie i przylegał pewnie do czoła i tyłu głowy, jednak nie uszczelniał wystarczająco szczelnie wokół uszu. Miękkie muszle uszne obejmowały uszy całkowicie, jednak głośniki i mikrofony ANC pozostawały zbyt daleko. Powyżej 80 km/h muzyka coraz bardziej schodziła na dalszy plan, przy 120 km/h była użyteczna tylko przy wysokiej głośności. Przy włączeniu ANC przy stałych 100 km/h zmieniała się jedynie barwa szumu wiatru na głuchą, podczas gdy dźwięk silnika i ogólny hałas pozostawały niemal tak samo obecne. Przy jeździe przez miejscowość dochodził ponadto cichy szelest, szczególnie przy bocznym spojrzeniu w lusterko. Gdy skorupa kasku była dociskana bocznie do uszu, efekt ANC nagle wyraźnie się pojawiał. Dla tego jeźdźca kask sam w sobie działał dobrze, jednak dopłata za ANC przynosiła niewielką wartość dodaną.

Drugiemu testerowi kask pasował lepiej i nie powodował irytującego ucisku ani na skroniach, ani na uszach. Pod wyściółką pozostawało jednak tak mało miejsca, że żadne okulary nie mieściły się już wygodnie. Na adventure przy 70 km/h ANC zamieniało głośne buczenie w wyraźnie cichsze szumienie. Przy 100 km/h przewaga znów malała, naprawdę cicho w kasku nigdy nie było.

Głośniki siedziały bliżej uszu niż u testera pierwszego, co wychodziło na dobre zarówno brzmieniu, jak i skuteczności ANC, jednak nie mogło wyrównać każdej turbulencji. Podsumowanie Howiego: ANC to użyteczny dodatek komfortowy, którego korzyść jest wyraźniejsza na drodze krajowej niż przy wysokim stałym tempie. To, czy na trasie robi decydującą różnicę, zależy prawdopodobnie od indywidualnej kombinacji kształtu głowy, okularów, szyby i prędkości podróżowania.

U trzeciego testera boczne poduszki przylegały ściśle, nie ściskając skroni – dzięki temu ANC mogło znacznie lepiej wykorzystać swój potencjał. Na motocyklu z szybą efekt pozostawał zauważalny nawet przy wyższym tempie: przy wyprostowanej głowie i wyłączonym ANC było głośno, za szybą poziom hałasu spadał, a przy włączonym ANC robiło się jeszcze ciszej. Nawet przy wyprostowanej pozycji można było wyraźnie rozpoznać, jakie częstotliwości system filtruje. Na skuterze bez szyby różnica była natomiast wyraźnie mniejsza. W zależności od motocykla tłumione były również części dźwięku silnika. Cichy szelest pojawiał się tylko rzadko, przy określonych prędkościach i przy głowie obróconej w prawo.

Uciążliwe pozostawało zakładanie kasku: uszy musiały być za każdym razem na nowo pozycjonowane w muszkach, inaczej powstawały miejsca ucisku. Jako towarzysz dnia powszedniego Phantom ANC przekonywał jednak wysokim komfortem, w pełni zintegrowaną komunikacją i potencjalnie lepszą widocznością dzięki dodatkowym światłom w ruchu miejskim. Redukcja szumów była dla tego testera wyraźnie wyczuwalna, ale nie była must-have. Ponieważ jest on szczególnie wrażliwy na hałas, jeździ w Phantom ANC nadal ze stoperami. Zbyt krótka jest dla niego również wewnętrzna osłona przeciwsłoneczna.

Sena Phantom ANC pasuje do jeźdźców turystycznych, dojeżdżających do pracy i grup podróżnych, które już używają Sena Mesh, nie chcą zewnętrznego urządzenia na kasku i są gotowe poważnie sprawdzić dopasowanie oraz pozycję uszu. Szczególnie przekonujący jest przy głowach średnioowalnych do nieco bardziej okrągłych, gdy poduszki szczelnie zamykają się bocznie, a motocykl zapewnia czysty lub dobrze osłonięty strumień powietrza. Mniej odpowiedni jest dla głów bardzo podłużnoowalnych z bocznym luzem, wrażliwych użytkowników okularów, sportowców szukających lekkości i mieszanych grup interkomowych.

Kto przy 130 km/h oczekuje ciszy jak w salonie lub chce zrezygnować ze stoperów wyłącznie ze względu na ANC, kupuje wbrew prawom fizyki. Kto natomiast szuka starannie zintegrowanego pakietu turystycznego z wyczuwalną, choć nie pełną redukcją hałasu, może trafić w dziesiątkę.