Długoterminowy test kasku Sena Phantom ANC

Kto na trasie chce korzystać z nawigacji, muzyki czy rozmów grupowych, zazwyczaj montuje na zewnątrz kasku urządzenie komunikacyjne, przeciąga kable pod wyściółką i przesuwa głośniki wzdłuż wewnętrznej skorupy EPS tak długo, aż dźwięk będzie odpowiedni i nic nie będzie uciskać. Sena odwraca tę zasadę w swoim Phantom ANC. Homologowany według ECE 22.06 kask integralny został zaprojektowany wokół elektroniki, mikrofonów i komór akustycznych; nic nie zwisa z boku jak mały żagiel na wietrze, rozkład masy pozostaje symetryczny, a system jest po sparowaniu praktycznie plug & play. Do tego dochodzą Mesh Intercom 3.0, Bluetooth 5.3, przednie światło, automatycznie reagujące tylne światła, osłona przeciwsłoneczna, tryb otoczenia (Ambient Mode) oraz właśnie ANC. Dużo kasku, dużo technologii, dużo obietnic.

Hałas wiatru to nie tylko uciążliwość, ale sprawia, że długie odcinki stają się męczące, zmusza muzykę i interkom do coraz wyższych poziomów głośności i może trwale uszkodzić słuch. Jako wartość orientacyjną w medycynie pracy przyjmuje się 85 dB(A) w odniesieniu do ośmiogodzinnego dnia pracy. Wartości tej nie można bezpośrednio przenieść na jazdę motocyklem, ale pokazuje ona, że stały szum wiatru może poważnie obciążać słuch. ANC nie ma jednak całkowicie wyciszać motocykla, lecz przede wszystkim osłabiać niskie, jednostajne składowe hałasu wiatru i dudnienia. Sena mówi o redukcji do 20 dB(A). Jest to wartość maksymalna, a nie gwarantowane tłumienie dźwięku w całym paśmie częstotliwości, ponieważ za wysoką szybą, w zawirowanym strumieniu powietrza lub przy nieszczelnym zamknięciu karku fale dźwiękowe stale się zmieniają. Dlatego dodatkowa ochrona słuchu na szybkich i długich odcinkach pozostaje sensownym uzupełnieniem.

W kolorze Glossy White Sena Phantom ANC przypomina szturmowca z „Gwiezdnych wojen”, tylko bez wątpliwej skuteczności trafień, podczas gdy Matt Schwarz i Glossy Black prezentują się znacznie bardziej stonowanie. Skorupa z kompozytu włókna szklanego, miękka wyściółka, precyzyjnie zatrzaskujący się mechanizm szybki oraz zapięcie na podwójny D-ring zasadniczo oddają jakość, jakiej oczekuje się w tej klasie cenowej; drobna wada lakieru z przodu naszego egzemplarza była jednak przysłowiową rysą na błyszczącym obrazie.

Bez zamontowanego z boku interkomu kask leży na głowie przyjemnie i wyważenie, mimo że Sena podaje dla rozmiaru M (ECE R22.06) masę 1650 ± 50 gramów. Nasz pomiar kontrolny wynoszący 1716 gramów wraz z wizjerem Pinlock pokazuje, że rzeczywistość mieści się zdecydowanie w ramach podanej wartości. W pełni wyposażony kask turystyczny nie jest wprawdzie piórkiem, ale ważniejszy niż sama masa jest jej wyważony rozkład.

Na europejskiej stronie produktu Sena określa wewnętrzny kształt jako pośrednio owalny, czyli średnio owalny. U naszych trzech testujących dodatkowo widoczna była lekka tendencja w stronę kształtu okrągłego, przy czym kask ogólnie jest raczej hojnie wykonany. Na wszystkich trzech głowach siedział mocno i pewnie, a lekki nacisk na czoło pozostawał bezproblemowy nawet przez dłuższy czas. Jednak po bokach oddzieliło się ziarno od plew: im ciaśniej poduszki, muszle uszne i wałek karkowy przylegały do głowy, tym wyraźniej brzmiały głośniki i tym skuteczniej działało ANC. Przy głowie podłużnie owalnej rozmiar M był wprawdzie wygodny, ale muszle uszne znajdowały się nieco za daleko od uszu. Przy bardziej okrągłym kształcie głowy powstawał większy kontakt boczny, a tym samym lepsze uszczelnienie akustyczne. Dlatego przy Phantomie ANC nie wystarczy znać sam obwód głowy: kask musi działać nie tylko podczas przymiarki, ale idealnie także w strumieniu powietrza podczas jazdy.

Przy Phantomie ANC następuje jeszcze druga próba dopasowania: wyjmowane muszle uszne muszą całkowicie obejmować każde ucho, nie zaginając go, podczas gdy głośniki powinny znajdować się możliwie blisko, ale bez ucisku. Jeden z kolegów musiał za każdym razem po nałożeniu kasku na nowo ustawiać uszy w muszlach – mniej więcej tak eleganckie jak zmiana rękawiczek w deszczu, ale kluczowe dla dźwięku i ANC. Osoby noszące okulary powinny przynieść do przymiarki zarówno okulary przeciwsłoneczne, jak i korekcyjne. U jednego z testujących pod wyściółkę nie pasowały żadne okulary, u innego zauszniki uciskały i dodatkowo pogarszały uszczelnienie akustyczne.

Przezroczysty wizjer oferuje szerokie pole widzenia bez zniekształceń, zatrzaskuje się precyzyjnie i można go w mgnieniu oka zdjąć do czyszczenia lub wymiany. Nasze testowe kaski zostały dostarczone z wysokiej jakości wkładką Pinlock – zakres dostawy może się jednak różnić w zależności od rynku i sprzedawcy. Wizjer lustrzany nie jest oferowany.

Wewnętrzna osłona przeciwsłoneczna obsługuje się płynnie, ale ze względu na kompaktowy przód siedzi bardzo blisko twarzy i jest stosunkowo krótka. W zależności od rozmiaru kasku, nosa i pozycji siedzącej jej dolna krawędź może wchodzić w pole widzenia. Dwóch testujących uznało wentylację za przyzwoitą, ale zdecydowanie nie burzową: otwory na brodzie, czole i czubku głowy dostarczają odczuwalne świeże powietrze. Trzeci testujący zgłosił z kolei niewielki efekt przy wyprostowanej pozycji turystycznej. Także tutaj kluczową rolę odgrywa napływ wiatru.

Już czysto pasywnie Phantom ANC oferuje przyjemne tłumienie i pozostaje wolny od zakłócających gwizdów, jakie mogą powodować zewnętrznie montowane interkomy. Przy aktywnym ANC szum i dudnienie przy średniej prędkości zostały u wszystkich trzech testujących przynajmniej lekko zredukowane, jednak hałas wiatru nigdy całkowicie nie zniknął.

Parowanie, aktualizacja OTA i konfiguracja przez aplikację Sena Motorcycles działały w sposób samowyjaśniający się, wielojęzyczna instrukcja jest dostępna online, a ostatnio wybrane ustawienie ANC zostaje zachowane po ponownym uruchomieniu.

Przyciski są ułożone logicznie i można je wyczuć w rękawicach; akurat przycisk ANC znajduje się po prawej stronie przy dłoni gazu i wymaga podczas jazdy więcej uwagi, niż byśmy chcieli. „Hey Sena” steruje według oficjalnej listy między innymi głośnością, muzyką, telefonem i Mesh, ale nie ANC ani światłem. W teście rozpoznawanie mowy „gubiło” mniej więcej co trzecią próbę. Przednim i tylnym światłem jeździec steruje przyciskiem lub aplikacją; przednie światło robocze wyłącza się automatycznie po około pięciu minutach, tylne światło reaguje na wykryte opóźnienie, ale nie jest sprzężone z hamulcem motocykla.

Prawdziwa siła Phantoma ANC leży nie w ANC, lecz w zintegrowanym systemie komunikacji. Open Mesh oferuje sześć kanałów dla dowolnej liczby uczestników, podczas gdy Group Mesh utrzymuje prywatną grupę do 24 jeźdźców razem – Sena podaje na otwartej przestrzeni zasięg do dwóch kilometrów.

W teście redakcyjnym nie było nic do zarzucenia obsłudze ani zrozumiałości mowy: kto już jeździ z Sena Mesh, otrzymuje doskonale zintegrowane, uporządkowane rozwiązanie. Haczyk pojawia się w grupach mieszanych: Bluetooth 5.3 łączy wprawdzie telefon, drugi telefon, GPS lub kompatybilną kamerę sportową, ale nie zastępuje bezpośredniego uniwersalnego interkomu Bluetooth.

Własne mikrofony rejestrują dźwięk bezpośrednio przy komorze usznej. Elektronika analizuje sygnał w czasie rzeczywistym i generuje przez głośniki przeciwfazową falę dźwiękową. Gdy szczyt fali i dolina fali spotykają się możliwie dokładnie, ciśnienie akustyczne w określonych zakresach częstotliwości jest rzeczywiście redukowane. System nie zagłusza więc hałasu jeszcze większym hałasem, lecz osłabia go, zanim dotrze do błony bębenkowej.

Przy jednostajnym buczeniu, np. w samolocie, ANC może działać stosunkowo prosto. W kasku motocyklowym warunki natomiast zmieniają się stale: ruchy głowy, krawędzie szyby, boczny wiatr, kołnierz kurtki oraz aerodynamika i charakterystyka silnika danego motocykla wpływają nieprzerwanie na częstotliwości i głośność. Podane przez Senę do 20 dB(A) mogą więc zostać osiągnięte przy sprzyjających warunkach, ale nie są gwarancją dla każdej głowy, każdego motocykla i każdej prędkości.

Decydująca dźwignia pozostaje jednak przyjemnie analogowa: im bliżej ucha znajdują się mikrofony i głośniki oraz im szczelniej zamykają się komory uszne, tym mniej algorytm musi „czarować”.

Tryb otoczenia był u wszystkich testujących wyraźniejszym efektem. Długie naciśnięcie przycisku ANC przekazuje dźwięki z zewnątrz przez mikrofony i głośniki do wewnątrz, dzięki czemu rozmowy na stacji benzynowej, krótkie pytanie na światłach czy przesłuchanie przez policję są możliwe bez zdejmowania kasku i bez wrażenia, jakby mówiło się przez zamknięte drzwi garażu.

ANC i tryb Ambient nie działają jednocześnie: po aktywowaniu redukcji hałasu kask automatycznie wyłącza tryb otoczenia. Ten ostatni jest przeznaczony przede wszystkim do krótkich rozmów podczas postoju, a nie jako stała pomoc słuchowa podczas jazdy. Na stacji benzynowej lub podczas krótkiej rozmowy okazuje się jednak niepozornym codziennym pomocnikiem, który szybko zaczyna się doceniać.

Pojedyncza głowa na pojedynczym motocyklu szybko doprowadziłaby tu do mylącej oceny. W trakcie testu przejechano więc dwoma identycznymi egzemplarzami Sena Phantom ANC z aktualnym oprogramowaniem trzy osoby testujące na łącznie sześciu motocyklach – od praktycznie niechronionego skutera przez nakedy i cruisery aż po motocykl turystyczny z porządną szybą. Sprawdzono jazdy z ANC i bez, różne pozycje głowy, tempo szosowe i autostradowe, muzykę, Mesh, tryb otoczenia oraz wpływ różnie silnej osłony przed wiatrem.

Wrażenia różniły się zaskakująco: sięgały od „za 100 euro dopłaty to naprawdę dobrze działa” aż po „homeopatyczna poprawa z cichym szeleszczeniem”. Właśnie ta uderzająca rozbieżność była powodem, by zamówić drugi kask testowy.

Bo przy pierwszym egzemplarzu efekt ANC pozostawał dla jednego testującego przy 100 km/h tak niewielki, że początkowo podejrzewaliśmy usterkę. Do tego przy niższej prędkości dochodził cichy szelest, przypominający słuchawki z poluzowanym stykiem lub zakurzoną igłę gramofonu. Ponieważ takie zachowanie wystąpiło również przy drugim kasku na trzech różnych motocyklach, mogliśmy w dużej mierze wykluczyć usterkę pierwszego egzemplarza.

Ostatecznie bezpośrednie porównanie trzech testujących dostarczyło wiarygodnego wyjaśnienia. Przy podłużnie owalnej głowie testującego numer jeden kask siedział po bokach bardziej luźno. Przez to muszle uszne zamykały się mniej szczelnie, podczas gdy głośniki i mikrofony ANC pozostawały stosunkowo daleko od uszu. W ten sposób do komór usznych mogło wnikać więcej zmiennych dźwięków wiatru, na które ANC częściowo reagowało opisanym szelestem. U kolegów, których głowy kask obejmował po bokach mocniej, problem występował tylko w wyjątkowych przypadkach, a redukcja hałasu działała wyraźnie lepiej.

Przy głowie o tendencji podłużnie owalnej kask w rozmiarze M siedział wygodnie i mocno przylegał do czoła i tyłu głowy, jednak wokół uszu nie zamykał się wystarczająco szczelnie. Miękkie muszle uszne wprawdzie całkowicie obejmowały uszy, ale głośniki i mikrofony ANC pozostawały zbyt daleko. Od 80 km/h muzyka coraz bardziej schodziła na dalszy plan, przy 120 km/h była użyteczna tylko przy wysokiej głośności. Przy aktywowaniu ANC przy stałych 100 km/h zmieniała się jedynie barwa dźwięku szumu wiatru na bardziej stłumioną, podczas gdy hałas silnika i ogólny poziom hałasu pozostawały niemal równie obecne. Podczas toczenia się przez miejscowość dochodził dodatkowo cichy szelest, szczególnie przy bocznym spojrzeniu w lusterko. Gdy skorupa kasku była dociskana z boku do uszu, efekt ANC nagle wyraźnie się pojawiał. Dla tego jeźdźca kask sam w sobie działał dobrze, jednak dopłata za ANC przyniosła niewielką wartość dodaną.

Drugiemu testującemu kask pasował lepiej i nie powodował uciążliwego nacisku ani na skroniach, ani na uszach. Pod wyściółką pozostawało jednak tak mało miejsca, że żadne okulary nie pasowały już wygodnie. Na turystycznej enduro ANC przy 70 km/h zmieniło głośne dudnienie w wyraźnie cichszy szmer. Przy 100 km/h przewaga znów się kurczyła, prawdziwej ciszy w kasku nigdy nie było.

Głośniki siedziały bliżej uszu niż u testującego pierwszego, co przynosiło korzyść zarówno dźwiękowi, jak i działaniu ANC, choć nie mogło zrekompensować każdej turbulencji. Wniosek Howiego: ANC to przydatny dodatek komfortowy, którego korzyść na drodze krajowej jest wyraźniejsza niż przy wysokim stałym tempie. Czy na trasie robi decydującą różnicę, zależy zapewne od osobistej kombinacji kształtu głowy, okularów, owiewki i prędkości podróżnej.

U trzeciego testującego boczne poduszki przylegały ciasno, nie ściskając skroni – dzięki temu ANC mogło znacznie lepiej wykorzystać swój potencjał. Na motocyklu z owiewką efekt pozostawał odczuwalny nawet przy wyższej prędkości: przy wyprostowanej głowie i wyłączonym ANC było głośno, za szybą poziom hałasu spadał, przy włączonym ANC robiło się jeszcze ciszej. Nawet przy wyprostowanej pozycji dobrze dało się rozpoznać, które częstotliwości system odfiltrowywał. Na skuterze bez szyby różnica była wyraźnie mniejsza. W zależności od motocykla tłumione były też częściowo dźwięki silnika. Lekki szelest występował rzadko, przy określonych prędkościach i przy obróconej w prawo głowie.

Uciążliwe pozostało zakładanie kasku: uszy musiały być za każdym razem na nowo ustawiane w muszlach, w przeciwnym razie powstawały miejsca ucisku. Jako kask codzienny Phantom ANC mimo to przekonywał wysokim komfortem, w pełni zintegrowaną komunikacją oraz potencjalnie lepszą widocznością dzięki dodatkowym światłom w ruchu miejskim. Redukcja hałasu była dla tego testującego wyraźnie odczuwalna, ale nie stanowiła obowiązkowego elementu. Ponieważ jest on szczególnie wrażliwy na hałas, jeździ nadal w Phantomie ANC z zatyczkami do uszu. Za krótka okazała się dla niego również wewnętrzna osłona przeciwsłoneczna.

Sena Phantom ANC pasuje do turystów, dojeżdżających do pracy i grup podróżnych, którzy korzystają już z Sena Mesh, nie chcą zewnętrznego urządzenia na kasku i są gotowi poważnie sprawdzić dopasowanie oraz pozycję uszu. Szczególnie przekonuje przy głowach średnio owalnych do nieco bardziej okrągłych, gdy poduszki szczelnie przylegają po bokach, a motocykl zapewnia czysty lub dobrze osłonięty strumień powietrza. Mniej odpowiedni jest dla bardzo podłużnie owalnych głów z bocznym luzem, wrażliwych na ucisk użytkowników okularów, kierowców sportowych szukających oszczędności wagowej oraz mieszanych grup interkomowych.

Kto przy 130 km/h oczekuje ciszy jak w salonie lub chce z powodu ANC zasadniczo zrezygnować z zatyczek do uszu, kupuje wbrew fizyce. Kto natomiast szuka schludnie zintegrowanego pakietu turystycznego z odczuwalną, ale nie całkowitą redukcją hałasu, może dokonać dobrego wyboru.