Długoterminowy test kasku Sena Phantom ANC

Kto chce podczas podróży korzystać z nawigacji, muzyki lub rozmów grupowych, zazwyczaj montuje na zewnątrz kasku urządzenie komunikacyjne, przeciąga kable pod wyściółką i przesuwa głośniki wzdłuż wewnętrznej skorupy EPS tak długo, aż dźwięk będzie odpowiedni i nic nie będzie uciskać. Sena odwraca tę zasadę w swoim Phantom ANC. Zintegrowany kask homologowany według ECE 22.06 został skonstruowany wokół elektroniki, mikrofonów i komór akustycznych; nic nie zwisa z boku jak mały żagiel na wietrze, rozkład masy pozostaje symetryczny, a system po sparowaniu jest praktycznie plug & play. Do tego dochodzą Mesh Intercom 3.0, Bluetooth 5.3, przednie światło, automatycznie reagujące tylne światła, osłona przeciwsłoneczna, tryb otoczenia (Ambient Mode) i wreszcie ANC. Dużo kasku, dużo technologii, dużo obietnic.

Hałas wiatru jest nie tylko uciążliwy, ale sprawia, że długie odcinki stają się męczące, zmusza muzykę i interkom do coraz wyższych poziomów głośności i może trwale uszkodzić słuch. Jako medyczny punkt odniesienia w pracy przyjmuje się 85 dB(A), odniesione do ośmiogodzinnego dnia pracy. Wartości tej nie można wprost przenieść na jazdę motocyklem, ale pokazuje ona, że stały szum wiatru może poważnie obciążać słuch. ANC nie ma jednak całkowicie wyciszać motocykla, lecz przede wszystkim łagodzić niskie, jednostajne składowe szumu wiatru i dudnienia. Sena mówi o redukcji do 20 dB(A). To wartość maksymalna, a nie gwarantowane tłumienie dźwięku w całym spektrum częstotliwości, ponieważ za wysoką szybą, w zawirowanym strumieniu powietrza lub przy nieszczelnym zamknięciu karku fale dźwiękowe stale się zmieniają. Dlatego dodatkowa ochrona słuchu na szybkich i długich odcinkach pozostaje rozsądnym uzupełnieniem.

W wersji Glossy White Sena Phantom ANC przypomina szturmowca z "Gwiezdnych wojen", tylko bez wątpliwej celności, podczas gdy Matt Schwarz i Glossy Black prezentują się znacznie bardziej powściągliwie. Skorupa z kompozytu włókna szklanego, miękka wyściółka wewnętrzna, dokładnie zatrzaskujący się mechanizm wizjera oraz zapięcie na podwójne D zasadniczo oddają jakość, jakiej oczekuje się w tej klasie cenowej; niewielka wada lakieru z przodu naszego egzemplarza była jednak przysłowiową rysą na wypolerowanym obrazie.

Bez bocznie zamocowanego interkomu kask leży przyjemnie i wyważenie na głowie, mimo że Sena podaje dla rozmiaru M (ECE R22.06) 1650 ± 50 gramów. Nasz pomiar kontrolny 1716 gramów wraz z wizjerem Pinlock pokazuje, że rzeczywistość mieści się w pełni w podanym zakresie. W pełni wyposażony kask turystyczny nie jest piórkiem, jednak ważniejszy od samej masy jest jej wyważony rozkład.

Na europejskiej stronie produktowej Sena określa kształt wnętrza jako intermediate-oval, czyli średnio owalny. U naszych trzech testujących pojawiła się dodatkowo lekka tendencja do kształtu okrągłego, przy czym kask ogółem jest raczej hojnie wykrojony. Na wszystkich trzech głowach siedział mocno i pewnie, a lekki nacisk na czoło pozostawał niekłopotliwy nawet przez dłuższy czas. Po bokach jednak oddzieliło się ziarno od plew: im ciaśniej poduszki, muszle uszne i wałek karkowy przylegały do głowy, tym wyraźniej brzmiały głośniki i tym skuteczniej działało ANC. Przy głowie podłużnie owalnej rozmiar M był wprawdzie wygodny, ale muszle uszne znajdowały się nieco za daleko od uszu. Przy bardziej okrągłym kształcie głowy powstawał większy kontakt boczny, a tym samym lepsza izolacja akustyczna. Dlatego przy Phantom ANC nie wystarczy znać tylko obwód głowy: kask musi działać nie tylko podczas przymiarki, ale najlepiej także w strumieniu powietrza podczas jazdy.

Przy Phantom ANC następuje jeszcze druga próba dopasowania: wyjmowane muszle uszne muszą całkowicie otaczać każde ucho, nie zaginając go, a głośniki powinny siedzieć możliwie blisko, ale bez ucisku. Jeden z kolegów musiał za każdym razem po założeniu na nowo ustawiać uszy w muszlach – mniej więcej tak eleganckie jak zmiana rękawiczek w deszczu, ale decydujące dla dźwięku i ANC. Osoby noszące okulary powinny na przymiarkę przynieść zarówno okulary przeciwsłoneczne, jak i korekcyjne. U jednej osoby testującej pod wyściółką nie zmieściły się żadne okulary, u innej zauszniki uciskały i dodatkowo pogarszały izolację akustyczną.

Przejrzysty wizjer oferuje szerokie, wolne od zniekształceń pole widzenia, zatrzaskuje się dokładnie i można go w mgnieniu oka zdjąć do czyszczenia lub wymiany. Nasze egzemplarze testowe zostały dostarczone z wysokiej jakości wkładką Pinlock – zakres dostawy może się jednak różnić w zależności od rynku i dostawcy. Wizjer lustrzany nie jest oferowany.

Wewnętrzna osłona przeciwsłoneczna obsługuje się płynnie, jednak ze względu na kompaktowy przód siedzi bardzo blisko twarzy i wypada stosunkowo krótka. W zależności od rozmiaru kasku, kształtu nosa i pozycji siedzącej jej dolna krawędź może wchodzić w pole widzenia. Dwóch testujących uznało wentylację za przyzwoitą, ale w żadnym razie nie burzową: otwory przy brodzie, czole i wierzchu głowy dostarczają odczuwalne świeże powietrze. Trzeci testujący zgłosił natomiast przy wyprostowanej pozycji turystycznej niewielki efekt. Także tutaj decydującą rolę odgrywa napływ wiatru.

Już czysto pasywnie Phantom ANC oferuje przyjemne tłumienie i pozostaje wolny od zakłócających gwizdów, jakie mogą powodować zewnętrznie montowane interkomy. Przy aktywowanym ANC szum i dudnienie przy średniej prędkości u wszystkich trzech testujących zostały przynajmniej lekko zredukowane, jednak dźwięki wiatru nigdy całkowicie nie zniknęły.

Parowanie, aktualizacja OTA i konfiguracja przez aplikację Sena Motorcycles działały intuicyjnie, wielojęzyczna instrukcja jest dostępna online, a ostatnio wybrane ustawienie ANC zachowuje się po ponownym uruchomieniu.

Przyciski są ułożone logicznie i można je wyczuć w rękawicach; akurat przycisk ANC znajduje się po prawej stronie przy dłoni gazu i podczas jazdy wymaga więcej uwagi, niż byśmy chcieli. "Hey Sena" steruje według oficjalnej listy między innymi głośnością, muzyką, telefonem i Mesh, ale nie ANC ani światłem. W teście rozpoznawanie głosu "połykało" mniej więcej co trzecią próbę. Przednim i tylnym światłem kierowca steruje przyciskiem lub przez aplikację; przednie światło robocze wyłącza się automatycznie po około pięciu minutach, tylne światło reaguje na wykryte opóźnienie, ale nie jest sprzężone z hamulcem motocykla.

Prawdziwa siła Phantom ANC nie leży w ANC, lecz w zintegrowanym systemie komunikacji. Open Mesh oferuje sześć kanałów dla dowolnej liczby uczestników, podczas gdy Group Mesh utrzymuje prywatną grupę do 24 kierowców – Sena podaje na otwartej przestrzeni zasięg do dwóch kilometrów.

W teście redakcyjnym obsłudze i zrozumiałości mowy nie można było niczego zarzucić: kto już jeździ z Sena Mesh, otrzymuje idealnie zintegrowane, uporządkowane rozwiązanie. Haczyk pokazuje się w grupach mieszanych: Bluetooth 5.3 łączy wprawdzie telefon, drugi telefon, GPS lub kompatybilną kamerę akcji, ale nie zastępuje bezpośredniego, uniwersalnego interkomu Bluetooth.

Własne mikrofony rejestrują dźwięk bezpośrednio przy komorze usznej. Elektronika analizuje sygnał w czasie rzeczywistym i generuje przez głośniki falę dźwiękową w przeciwfazie. Gdy grzbiet fali i dolina fali nakładają się na siebie możliwie dokładnie, ciśnienie akustyczne w określonych zakresach częstotliwości zostaje rzeczywiście zredukowane. System nie zagłusza więc hałasu jeszcze większym hałasem, lecz osłabia go, zanim dotrze do błony bębenkowej.

Przy jednostajnym buczeniu, na przykład w samolocie, ANC może działać stosunkowo prosto. W kasku motocyklowym warunki natomiast stale się zmieniają: ruchy głowy, krawędzie szyby, boczny wiatr, kołnierz kurtki, a także aerodynamika i charakterystyka silnika danego motocykla stale wpływają na częstotliwości i głośność. Podawane przez Senę do 20 dB(A) mogą więc zostać osiągnięte w korzystnych warunkach, ale nie stanowią gwarancji dla każdej głowy, każdego motocykla i każdej prędkości.

Decydująca dźwignia pozostaje jednak przyjemnie analogowa: im bliżej ucha siedzą mikrofony i głośniki i im szczelniej zamykają się komory uszne, tym mniej algorytm musi czarować.

Tryb otoczenia był wyraźniejszym efektem u wszystkich głów. Długie przytrzymanie przycisku ANC przenosi dźwięki z zewnątrz przez mikrofony i głośniki do wnętrza, dzięki czemu rozmowy na stacji benzynowej, krótkie pytanie na światłach lub przesłuchanie policyjne są możliwe bez zdejmowania kasku i bez wrażenia, że mówi się przez zamknięte drzwi garażowe.

ANC i tryb otoczenia nie działają jednocześnie: gdy aktywowana jest redukcja hałasu, kask automatycznie wyłącza tryb otoczenia. Jest on pomyślany przede wszystkim do krótkich rozmów podczas postoju, a nie jako stała pomoc słuchowa podczas jazdy. Na stacji benzynowej lub przy krótkiej rozmowie okazuje się jednak niewymuszonym codziennym pomocnikiem, który szybko zaczyna się doceniać.

Pojedyncza głowa na pojedynczym motocyklu szybko doprowadziłaby tutaj do mylącego osądu. W trakcie testu przejechano więc dwa identyczne egzemplarze Sena Phantom ANC z aktualną wersją oprogramowania przez trzy osoby testujące na łącznie sześciu motocyklach – od w dużej mierze niezabezpieczonego skutera przez nakedy i cruisery po motocykl turystyczny z porządną szybą. Sprawdzano jazdy z ANC i bez, różne pozycje głowy, tempo drogowe i autostradowe, muzykę, Mesh, tryb otoczenia oraz wpływ różnie silnej osłony przed wiatrem.

Wrażenia były zaskakująco rozbieżne: sięgały od "za 100 euro dopłaty to naprawdę działa dobrze" do "homeopatycznej poprawy z cichym szeleszczeniem". Właśnie ta rzucająca się w oczy rozbieżność była powodem zamówienia drugiego kasku testowego.

Bo przy pierwszym egzemplarzu działanie ANC dla jednego testującego przy 100 km/h było tak niewielkie, że początkowo podejrzewaliśmy usterkę. Do tego przy niższej prędkości dochodziło ciche szeleszczenie, przypominające słuchawki z obluzowanym stykiem lub zakurzoną igłę gramofonową. Ponieważ to zachowanie wystąpiło również przy drugim kasku na trzech różnych motocyklach, mogliśmy w dużej mierze wykluczyć usterkę pierwszego egzemplarza.

Ostatecznie bezpośrednie porównanie trzech osób testujących dostarczyło wiarygodnego wyjaśnienia. Przy podłużnie owalnej głowie testującego numer jeden kask siedział bocznie bardziej luźno. Przez to muszle uszne zamykały się mniej szczelnie, podczas gdy głośniki i mikrofony ANC pozostawały stosunkowo daleko od uszu. Dzięki temu więcej zmiennych dźwięków wiatru mogło wnikać do komór usznych, na co ANC częściowo reagowało opisanym szeleszczeniem. U kolegów, których głowy kask obejmował bocznie ciaśniej, problem występował tylko w wyjątkowych przypadkach, a redukcja hałasu działała odczuwalnie lepiej.

Przy tendencyjnie podłużnie owalnej głowie kask w rozmiarze M leżał komfortowo i mocno przylegał do czoła i tyłu głowy, jednak wokół uszu nie zamykał się wystarczająco szczelnie. Miękkie muszle uszne wprawdzie całkowicie otaczały uszy, jednak głośniki i mikrofony ANC pozostawały zbyt daleko. Od 80 km/h muzyka coraz bardziej schodziła na drugi plan, przy 120 km/h była użyteczna jedynie przy wysokiej głośności. Po aktywowaniu ANC przy stałych 100 km/h zmieniała się jedynie barwa dźwięku szumu wiatru na bardziej stłumioną, podczas gdy hałas silnika i ogólny hałas pozostawały niemal tak samo obecne. Podczas jazdy przez miasto dochodziło dodatkowo ciche szeleszczenie, szczególnie przy bocznym spojrzeniu w lusterko. Gdy skorupa kasku była dociskana bocznie do uszu, działanie ANC zaczynało nagle wyraźnie się ujawniać. Dla tego kierowcy kask jako taki działał dobrze, jednak dopłata za ANC nie przyniosła prawie żadnej dodatkowej wartości.

Drugiemu testującemu kask pasował lepiej i nie powodował uciążliwego nacisku ani na skroniach, ani na uszach. Pod wyściółką pozostawało jednak tak mało miejsca, że żadne okulary nie mieściły się już wygodnie. Na motocyklu turystyczno-terenowym ANC przy 70 km/h zamieniało głośne dudnienie w wyraźnie cichsze szumienie. Przy 100 km/h przewaga znów malała, całkowitej ciszy w kasku nigdy nie było.

Głośniki siedziały bliżej uszu niż u testującego pierwszego, co korzystnie wpływało zarówno na dźwięk, jak i na działanie ANC, choć nie mogło wyrównać każdej turbulencji. Podsumowanie Howiego: ANC to użyteczny dodatek komfortowy, którego korzyść na drodze krajowej wypada wyraźniej niż przy wysokim tempie ciągłym. Czy w podróży robi decydującą różnicę, zależy zapewne od osobistej kombinacji kształtu głowy, okularów, szyby i prędkości podróżnej.

U trzeciego testującego boczne poduszki przylegały ciasno, nie ściskając skroni – dzięki temu ANC mogło wyraźnie lepiej wykorzystać swój potencjał. Na motocyklu z owiewką działanie pozostawało zauważalne nawet przy wyższej prędkości: z wyprostowaną głową i wyłączonym ANC było głośno, za szybą poziom hałasu spadał, przy włączonym ANC robiło się jeszcze ciszej. Nawet przy wyprostowanej postawie dobrze można było rozpoznać, które częstotliwości system odfiltrowywał. Na skuterze bez szyby różnica wypadała natomiast wyraźnie mniejsza. W zależności od motocykla tłumione były też częściowo dźwięki silnika. Lekkie szeleszczenie występowało rzadko, przy określonych prędkościach i przy głowie skręconej w prawo.

Uciążliwe pozostawało zakładanie: uszy trzeba było za każdym razem na nowo pozycjonować w muszlach, w przeciwnym razie powstawały punkty ucisku. Jako kask codzienny Phantom ANC przekonywał mimo to wysokim komfortem, w pełni zintegrowaną komunikacją i ewentualnie lepszą widocznością dzięki dodatkowym światłom w ruchu miejskim. Redukcja hałasu była dla tego testującego wyraźnie odczuwalna, ale nie stanowiła koniecznego elementu. Ponieważ jest on szczególnie wrażliwy na hałas, jeździ też w Phantom ANC nadal z zatyczkami do uszu. Zbyt krótka wydaje mu się także wewnętrzna osłona przeciwsłoneczna.

Sena Phantom ANC pasuje do kierowców turystycznych, dojeżdżających do pracy i grup podróżnych, którzy już korzystają z Sena Mesh, nie chcą zewnętrznego urządzenia na kasku i są gotowi poważnie sprawdzić dopasowanie oraz pozycję uszu. Szczególnie przekonujący jest przy głowach średnio owalnych do nieco bardziej okrągłych, gdy poduszki po bokach szczelnie przylegają, a motocykl zapewnia czysty lub dobrze osłonięty strumień powietrza. Mniej odpowiedni jest dla bardzo podłużnie owalnych głów z bocznym luzem, wrażliwych użytkowników okularów, kierowców sportowych szukających oszczędności na wadze oraz mieszanych grup interkomowych.

Kto przy 130 km/h oczekuje ciszy jak w salonie lub z powodu ANC zasadniczo chce zrezygnować z zatyczek do uszu, kupuje wbrew fizyce. Kto natomiast szuka czysto zintegrowanego pakietu turystycznego z odczuwalną, ale nie całkowitą redukcją hałasu, może trafić dobrze.