Test wizjera Shark IRID: przyciemnienie w mniej niż 1 sekundę

Słońce, cień, aleje drzew, tunele czy zmierzch: jeżdżący motocyklowi znają ten problem. Podczas gdy warunki oświetleniowe zmieniają się nieustannie, często pozostaje jedynie wybór między przezroczystym a stale przyciemnionym wizjerem, który trzeba ciągle otwierać i zamykać ręcznie. Nawet nowoczesne rozwiązania fotochromowe potrzebują zwykle wielu sekund, a nawet minut, aby w pełni dostosować się do nowych warunków oświetleniowych.

Dzięki fotochromowym wizjerom IRID "Instant" Shark chce rozwiązać ten problem u podstaw. Opatentowana technologia IRID wykorzystuje elektronicznie sterowaną warstwę ciekłego kryształu, zasilaną przez zintegrowany panel solarny, która dostosowuje przyciemnienie w mniej niż sekundę, gdy wjeżdżamy z tunelu prosto w oślepiające światło dzienne. System nie wymaga baterii, jest wodoodporny, posiada wbudowaną powłokę przeciwmgielną i nie wymaga dodatkowej wkładki Pinlock.

Na przykładzie Shark Aeron sprawdzamy w ramach 1000PS Performance Check, jaki potencjał kryje się w nowej elektrochromowej technologii wizjerowej.

Nasz zestaw testowy to Shark Aeron Carbon z wizjerem IRID "Dark Smoke". Elektrochromowy wariant wyścigowy jest ponadto kompatybilny z kaskami Shark Race-R Pro, Race-R Pro GP, Aeron GP oraz Aeron GP FIM. Już przy rozpakowywaniu wizjer IRID sprawia wysokiej jakości, hi-tech wrażenie. Na górnej krawędzi, pośrodku, znajduje się mały panel solarny, za którym pracuje elektrochromowa warstwa ciekłego kryształu. Konstrukcja jako całość wygląda nieco masywniej niż zwykły wizjer. Nie dziwi to, w końcu dodatkowa technika musi gdzieś znaleźć miejsce. Nasz pomiar wykazał wagę 212 gramów dla wizjera IRID w porównaniu do 175 gramów w przypadku oryginalnego wizjera Shark.

W obsłudze nic się jednak nie zmienia. Mechanizm szybkiej wymiany działa równie łatwo i precyzyjnie jak w seryjnym wizjerze Aeron. Wizjer zatrzaskuje się czysto, można go otworzyć za pomocą bocznej dźwigni i równie prosto zdemontować. Optycznie IRID wpasowuje się bez zarzutu w sportową linię Shark Aeron.

Jednak wariant Dark Smoke już w najjaśniejszym stanie, przy przepuszczalności światła od 38 do 12 procent, nie ukrywa swojego przeznaczenia. Już bez bezpośredniego nasłonecznienia wygląda wyraźnie przyciemniony i przypomina raczej średnio przyciemniony wizjer wyścigowy niż klasyczny wizjer drogowy. Gdy pojawia się słońce, IRID wyraźnie się dociemnia i osiąga niemal całkowicie czarny wygląd.

Klasyczne wizjery fotochromowe działają w oparciu o reakcję chemiczną w materiale. Mówiąc w uproszczeniu, specjalne cząsteczki pod wpływem promieniowania UV zmieniają swoją strukturę, a tym samym przepuszczalność światła szybki. Jest to eleganckie rozwiązanie, ponieważ nie wymaga elektroniki, ale ma jedną wadę: reakcja jest zależna od temperatury i światła oraz nie zachodzi natychmiastowo. Zwłaszcza przejście z ciemnego z powrotem na jasny jest w praktyce - w tunelach czy ciemnych fragmentach lasu - postrzegane jako zbyt wolne.

IRID idzie technicznie inną drogą. W wizjerze znajduje się elektrochromicznie sterowana warstwa ciekłego kryształu. Ta warstwa nie zmienia swojej przepuszczalności światła czysto chemicznie pod wpływem promieniowania UV, lecz jest sterowana za pomocą małego panelu solarnego i czujnika światła. Gdy światło pada na panel, generowana jest energia elektryczna, wykorzystywana bezpośrednio do sterowania warstwą ciekłego kryształu. Dzięki temu przyciemnienie może być dostosowywane znacznie szybciej niż w klasycznych rozwiązaniach fotochromowych.

Kluczowa kwestia jest taka: IRID reaguje nie tylko na światło UV, lecz na rzeczywistą jasność otoczenia. To robi różnicę w sytuacjach, w których normalne systemy fotochromowe osiągają swoje granice. Przy wjeździe do tunelu, w lesie liściastym czy przy przejściu ze słonecznej alei serwisowej do ciemnego garażu liczy się nie jakaś wartość laboratoryjna, lecz to, jak szybko oko może znów sprawnie pracować. Właśnie tutaj elektrochromowa technologia ciekłokrystaliczna wykorzystuje swoją przewagę.

W testowanym wizjerze Dark Smoke przepuszczalność światła wynosi między 38% a 12%. Oznacza to: już w najjaśniejszym stanie wizjer nie jest przezroczysty, lecz wyraźnie przyciemniony. Przy silnym nasłonecznieniu system dalej redukuje przepuszczalność światła.

Wersja Clear pracuje z zakresem 64% do 20%, wizjer Blue z zakresem 29% do 8%. Tym samym Shark realizuje wyraźnie trzy różne profile zastosowania: droga i codzienność z Clear, tor wyścigowy i silne słońce z Dark Smoke, maksymalne przyciemnienie i optyka Iridium z Blue.

Interesująca jest również kwestia bilansu energetycznego. Ponieważ system pracuje na energii słonecznej, nie potrzebuje baterii, gniazda ładowania ani logiki obsługi. Wizjer jest tym samym w idealnym przypadku równie nieskomplikowany jak zwykły wizjer: zamontować, zamknąć, jechać. Dodatkowa technika jest zawsze aktywna, dopóki jest dostępne światło. Gdy pada mniej światła, sterowanie maleje, a wizjer ponownie się rozjaśnia.

Kolejną techniczną zaletą jest konstrukcja bez dodatkowej wkładki Pinlock. Wizjer IRID posiada zintegrowaną powłokę przeciwmgielną i dlatego nie wymaga drugiej wewnętrznej soczewki. Dzięki temu jest mniej krawędzi, mniej szczelin i mniej powierzchni, na których może gromadzić się brud, wilgoć czy resztki po czyszczeniu. W codziennym użytkowaniu oznacza to: łatwiejsze czyszczenie, mniejsza wrażliwość przy obsłudze i optycznie czystszy wygląd niż w przypadku klasycznego wizjera z zamontowanym Pinlockiem.

Oczywiście za tę technikę (warstwa ciekłego kryształu, panel solarny i dodatkowa struktura warstwowa) płaci się pewną nadwyżką wagi. Nasz pomiar wykazał 212 gramów dla wizjera IRID w porównaniu do 175 gramów w przypadku oryginalnego wizjera Shark. To różnica 37 gramów. W laboratorium jest to mierzalne, jednak podczas jazdy nie jest to dominująco odczuwalne.

Na drodze korzyść z technologii IRID uwidacznia się przede wszystkim tam, gdzie światło nie pozostaje stałe. Szeroka droga krajowa przy równomiernym słońcu nie stanowi żadnego wyzwania. Robi się ciekawie w lesie liściastym, gdy słońce migocze co sekundę przez korony drzew, przy nisko stojącym wieczornym słońcu, w przejściach podziemnych, krótkich tunelach czy na drogach krajowych, które nieustannie zmieniają się między otwartym polem a ciemnym lasem. Właśnie w takich sytuacjach elektrochromowa technika wykorzystuje swoją siłę. Podczas gdy klasyczne wizjery fotochromowe często wciąż jeszcze się zastanawiają, czy powinny się rozjaśnić czy przyciemnić, IRID reaguje praktycznie natychmiast. Przyciemnienie następuje w mniej niż sekundę, całkowite rozjaśnienie trwa wprawdzie prawie trzy sekundy, ale zaczyna się bez odczuwalnego opóźnienia. Zwłaszcza przy szybko zmieniających się warunkach oświetleniowych różnica pozostaje dzięki temu przez cały czas przyjemnie wyczuwalna, zamiast stać się widoczna dopiero po kilku sekundach.

Z IRID Dark Smoke trzeba jednak pozostać szczerym: testowany wizjer jest już w najjaśniejszym stanie stosunkowo ciemny. Dla drogi publicznej znacznie rozsądniejszym wyborem wydaje się więc wariant Clear. Oferuje on większy margines na co dzień, pozostaje homologowany do ruchu drogowego i mimo to odbiera kierowcy pracę ciągłego żonglowania między okularami przeciwsłonecznymi, przezroczystym wizjerem a przyciemnionym wizjerem. Kto regularnie dojeżdża do pracy, jeździ w trasy lub często porusza się przy zmiennych warunkach, dostrzeże tutaj największą wartość dodaną.

Sama obsługa w Shark Aeron pozostaje przyjemnie znajoma. Mechanizm wizjera pracuje precyzyjnie, solidnie i wysokiej jakości - dokładnie tak, jak można się spodziewać po nowoczesnym kasku wyścigowym tej klasy. IRID nie daje się montować bardziej problematycznie ani obsługiwać trudniej niż wizjer seryjny. W codziennym użytkowaniu system wydaje się przez to zaskakująco niespektakularny - i dokładnie tak jest to pomyślane jako komplement. Zakłada się kask, jedzie i po kilku minutach zapomina się, że w wizjerze pracuje dodatkowa technika.

Również zmierzona przez nas nadwyżka wagi 37 gramów w praktyce nie rzuca się w oczy. Ani przy dłuższych odcinkach na drogach krajowych, ani przy wyższych prędkościach nie powstało wrażenie bardziej obciążonego głowowo kasku. Jednocześnie odpada dodatkowa wkładka Pinlock, dzięki czemu czyszczenie i pielęgnacja są znacznie prostsze. Zwłaszcza kierowcy pokonujący duże przebiegi docenią, że po wewnętrznej stronie nie trzeba czyścić drugiej szybki z dodatkowymi krawędziami, kołkami mocującymi czy szczelinami.

Na torze wyścigowym Dark-Smoke-IRID robi się dopiero naprawdę interesujący. Aleja serwisowa, strefa przedstartowa, cienie za trybunami, nisko stojące słońce na wyjściu z zakrętu czy zakręt, który zaczyna się przy zachmurzonym niebie, a kończy przy słońcu: właśnie tam powstaje korzyść. Nie jedzie się z wizjerem, który pasuje tylko do jednego nastroju świetlnego, lecz z systemem, który stale dostosowuje się do otoczenia.

Szczególnie przyjemne jest to, że ma się mniej pracy. Żadnego drugiego wizjera na regale z grzałkami do opon. Żadnej pospiesznej wymiany tuż przed zakrętem. Żadnego na wpół otwartego wizjera na wjeździe do alei serwisowej, ponieważ słońce właśnie zniknęło za chmurą. IRID pracuje niepozornie w tle, podczas gdy głowa może zajmować się ważniejszymi sprawami: punktem hamowania, linią, poziomem przyczepności i ruchem.

Zwłaszcza na torach wyścigowych z częstymi zmianami oświetlenia daje o sobie znać szybki czas reakcji. Kto choć raz przy nisko stojącym wieczornym słońcu wystrzelił z ciemnego odcinka prosto w jasny fragment toru, wie, jak nieprzyjemne mogą być kilka sekund ograniczonej widoczności. IRID nie może naturalnie oszukać fizyki ludzkiego oka, ale redukuje dodatkowe obciążenia spowodowane przez stale zbyt jasny lub zbyt ciemny wizjer.

Wizjer Dark Smoke pozostaje mimo to bezkompromisowym elementem wyścigowym. Na słoneczne trackdaye strojenie wydaje się spójne i pasujące do charakteru Shark Aeron. Przy zachmurzonym niebie, deszczu czy późnym zmierzchu podstawowe przyciemnienie może jednak wydawać się już na granicy ciemności. Kto używa Aerona jako czysto torowego kasku, będzie z tym żyć znacznie lepiej niż ktoś, kto ten sam kask codziennie używa na drodze.