Wyprawa enduro Południowa Afryka

Podróż motocyklowa do Południowej Afryki zaczyna się tym razem od przyjemnej niespodzianki. Lecimy po prostu „prosto na dół”, a w moim wieku szczególnie doceniam fakt, że nie ma żadnej różnicy czasu, a więc i jet lagu – to prawdziwy plus dla każdego jeźdźca, który swoje siły woli zachować na teren.

Wydaje się, że to tylko rzut kamieniem do zupełnie innego świata. Gdy następnego ranka legenda rajdów Alfie Cox wita nas na lotnisku w Umtata swoim charakterystycznym uśmiechem, radość rośnie do niebywałych rozmiarów. Bezpretensjonalnie i sympatycznie nasza trasa startuje wprost z lotniska. Zupełnie nowe KTM EXC 300 TBI 2025 czekają już na przyczepie, a po krótkim rozdzieleniu bagaży w samochodzie towarzyszącym ruszamy do naszego pierwszego bazowego obozu.

Pierwsze cztery dni spędzamy w okolicach Coffee Bay nad Oceanem Indyjskim. Jako Europejczyk zmęczony masową turystyką, ledwo mogę uwierzyć w to, co tu widzę: kilometry rajskich plaż ciągną się jak perły wzdłuż Wild Coast – i są całkowicie bezludne. Za to dzielimy te rajskie zatoki z krowami, owcami i kozami. Nasza kwatera z bezpośrednim dostępem do plaży i widokiem na ocean sprawia, że szybko zapominamy o lodowatej europejskiej zimie.

Co mnie szczególnie zaskakuje: jeździmy zupełnie nowymi dwutaktowymi KTM EXC300 TBI z 2025 roku, wyposażonymi w superminiękkie opony Mitas Hard Enduro. Ta kombinacja zapewnia niemal niewiarygodną przyczepność – żadnych zdartych motocykli wypożyczalnianych z tanimi gumami. Alfie Cox wyraźnie stawia na sprzęt premium, co pozwala nam poradzić sobie nawet z najbardziej wymagającym terenem.

Już po pierwszych podjazdach Alfie szybko rozpoznaje potencjał naszej austriackiej grupy hard enduro, a jego chytry uśmieszek zdradza, że wie, na co nas stać. Weteran wyścigów nawet po 28 latach prowadzenia tras nie stracił nic z entuzjazmu. Przy każdym udanym stromym podejściu promienieje jak dziecko w Boże Narodzenie, a nawet gdy komuś przy przejeździe przez rzekę zdarzy się zsiąść z motocykla, jego serdeczny śmiech jest zaraźliwy.

Szczególną cechą tego regionu jest niesamowita różnorodność. Od stromych podjazdów na klifach z widokiem na morze po techniczne odcinki leśne – jest tu wszystko. Największym wyzwaniem jest często nie przyczepność – ta jest zdumiewająco dobra dzięki świetnym oponom – lecz idealna równowaga ciała na motocyklu. Naszego deszczowego dnia niektóre leśne podjazdy zamieniają się w prawdziwe wyzwania siłowe, ale zapierające dech w piersiach nadmorskie trasy wynagradzają każdy trud.

Kto myśli, że chodzi tylko o jazdę na motocyklu, ten się myli. Wyprawa hard enduro pozwala nam wyjątkowo zajrzeć w głąb kraju i poznać jego ludzi. Zanurzamy się głęboko w krajobraz, odwiedzamy małe, autentyczne lokale i poznajemy zarówno piękno, jak i mniej świetlaną stronę Południowej Afryki. Znane „Hole in the Wall”, imponująca formacja skalna u wybrzeża, jest tu tylko jedną z wielu atrakcji. To niezliczone małe chwile i absolutna wolność jazdy enduro sprawiają, że ta wyprawa jest czymś naprawdę wyjątkowym.

Nasz przewodnik Alfie Cox nie jest byle jakim guidem – to prawdziwa ikona sportu motorowego Południowej Afryki. W swojej imponującej karierze zapisał się w historii rajdów, zwłaszcza z KTM. W najtrudniejszym rajdzie świata, Dakarze, Cox stawał na podium kilkakrotnie między 1998 a 2006 rokiem. Najlepszy wynik osiągnął w 2002 roku, zajmując drugie miejsce w klasyfikacji motocyklowej na KTM LC4 660R. Sukcesy Coxa nie ograniczają się jednak do pustynnego piasku – w legendarnym Erzbergrodeo w Austrii wygrał pierwszą edycję tego wydarzenia w 1995 roku. Zdobył także „Roof of Africa” w Lesotho, jeden z najtrudniejszych wyścigów enduro na świecie, nie mniej niż dziewięć razy. Po zakończeniu udanej kariery na dwóch kołach Cox przeniósł się w 2007 roku do kategorii samochodowej Rajdu Dakar. Kiedy opowiada o swoich przygodach wyścigowych, natychmiast czuje się, że mówi ktoś, kto sportu offroadowego nie tylko żyje, ale znacząco go ukształtował.

Coffee Bay, wtopiona w spektakularną Wild Coast południowoafrykańskiej prowincji Eastern Cape, zawdzięcza swoją nazwę osobliwemu wydarzeniu historycznemu: w XIX wieku osiadł tu na mieliźnie statek z ładunkiem kawy, której ziarna wypłukane na brzeg miały – jak głosi legenda – zacząć kiełkować. Dziś region ten jest fascynującym przykładem geologicznej i kulturowej różnorodności Południowej Afryki. Linię brzegową kształtują dramatyczne klify z piaskowca i łupku, powstałe około 280 milionów lat temu w epoce lodowcowej Karoo. Pod wpływem siły Oceanu Indyjskiego przez tysiąclecia powstały spektakularne formacje, takie jak słynne „Hole in the Wall” – potężna, samotnie stojąca skała z naturalnym przebiciem, przez które podczas przypływu grzmoci fala przyboju. Klimat regionu jest silnie kształtowany przez ciepły prąd Agulhas, zapewniający warunki subtropikalne. W południowoafrykańskim lecie (grudzień–luty) temperatury mogą przekraczać 30°C, natomiast w „zimie” utrzymują się na przyjemnym poziomie 15–20°C. Bujna wegetacja jest zdominowana przez wiecznie zielone trawiaste tereny, przeplatane pojedynczymi lasami przybrzeżnymi. Fauna jest zaskakująco zróżnicowana: obok wszędobylskiego bydła Nguni należącego do lokalnej ludności Xhosa żyją tu dziesiątki gatunków ptaków, w tym majestatyczny żuraw koroniasty. W wodach podczas sezonu migracji pojawiają się delfiny i wieloryby, a w rzekach można znaleźć różne gatunki ryb. Względna dziewiczość tego obszaru zawdzięczana jest nie tylko skomplikowanej historii apartheidu – jako część dawnego bantustanu Transkei region ten pozostał wolny od masowej turystyki i do dziś zachowuje swój pierwotny charakter.

Wyprawy enduro z Alfiem to naprawdę świetny pakiet – także dla ludzi, którzy normalnie nie podejmują dalekich podróży. Alfie odbiera swoje „chłopaki” i „dziewczyny” z lotniska i tam też ich odwozi. W międzyczasie Alfie Cox razem ze swoją żoną Hazel troskliwie opiekuje się swoimi podopiecznymi. Nie potrzeba żadnych specjalnych szczepień, ani gotówki w lokalnej walucie – Alfie zajmuje się wszystkim. Kwota 2300 euro obejmuje przewodnika, motocykle na wypożyczenie, jedzenie, napoje (napoje alkoholowe nie są wliczone), paliwo i przekąski. Wielką siłą Alfiego jest z pewnością jego umiejętność podejścia do grupy z dużym wyczuciem. Preferuje rezerwacje grupowe znajomych w grupach liczących 5–10 osób. Alfie prowadzi te wyprawy od 28 lat i do tej pory sam przeprowadził wszystkie z nich. Jasne stwierdzenie: w ciągu ostatnich 25 lat nie spotkałem osoby, która robiłaby ten job lepiej niż Alfie. Jest idealną kombinacją showmana, trenera, przewodnika i organizatora podróży. Do tego dodatkowo mamy przy sobie gawędziarza sportów motorowych. Podczas przerw na jedzenie z upodobaniem opowiada wspaniałe historie ze swojej różnorodnej kariery. Tutaj możecie skontaktować się z żoną Alfiego, Hazel. Czeka na wasz kontakt i na wspólną wyprawę. W zasadzie wyprawy są możliwe przez cały rok. Jednak Europejczycy przyjeżdżają najczęściej w europejskich miesiącach zimowych.

Zupełnie nowe dwutaktowe KTM EXC 300 TBI z 2025 roku okazują się idealnym wyborem na tę afrykańską przygodę i już po pierwszych metrach staje się jasne: tu nie oszczędzano na niczym. Kombinacja superminiękkich opon Mitas Hard Enduro i bardzo ambitnie ustawionego zestawu mousse (120 mm szerokości mousse w 140-ce tylnej opony) zapewnia motocyklom niemal nadprzyrodzoną przyczepność. Na motocyklach wypożyczalnianych normalnie trafiam zawsze na superhardy, wiecznie trwałe gumy. Te luksusowe opony hard enduro to właśnie te, które sam Alfie wybrałby prywatnie. Po prostu naprawdę dobre opony do wymagającego terenu. Różnorodność terenu wystawia na próbę zarówno człowieka, jak i materiał, aż do granic możliwości. Od stromych podjazdów na klifach z zapierającym dech w piersiach widokiem na morze po grząskie odcinki leśne – KTM musi wytrzymać wszystko. Szczególnie przejazdy przez rzeki dają w kość: woda jest ekstremalnie ślizgawa przez wysoką zawartość azotanów pochodzącą z wszędobylskich stad krów oraz resztki mydła po praniu miejscowych, którzy tu robią pranie. Więcej niż raz trzeba pożyczać przemoczone buty, gdy któryś z uczestników bierze niezamierzoną kąpiel. Szczególne wyzwanie polega nie tylko na samej ślizgawości, ale też na stałej niepewności co do faktycznej głębokości wody i charakteru dna. To, co z zewnątrz wygląda jak prosty przejazd przez wodę, często okazuje się zdradliwą pułapką z dużymi, ślizgawymi kamieniami lub niespodziewanie głębokimi dziurami.

Co szczególnie wyróżnia KTM 300 EXC, to jego niesamowita wytrzymałość. Mimo najbardziej wymagających obciążeń przez ciągłe podcieranie sprzęgła na stromych podjazdach, agresywne manewry przyspieszania z głębokich dziur w błocie i nieuniknione upadki, motocykle nie wykazują żadnych słabości. Zdolność maszyn do radzenia sobie nawet z najtrudniejszymi odcinkami zadziwia całą grupę każdego dnia na nowo. Szczególnie idealna równowaga między eksplozywnym rozwijaniem mocy a wyczuciową kontrolą sprawia, że KTM jest idealnym towarzyszem tych ekstremalnych wyzwań. Charakterystyczny dwutaktowy dźwięk 300-ki rozbrzmiewa w dolinach i staje się stałym towarzyszem tej niezapomnianej podróży przygodowej. Z drugiej strony rozkoszowaliśmy się niską masą podczas zjazdów i cieszyliśmy się prowadzeniem na kłopotliwych odcinkach. W całej grupie, na wszystkich motocyklach, w ciągu całego tygodnia nie mieliśmy ani jednej usterki technicznej, ani żadnego problemu. Nakład serwisowy: smarowanie łańcucha, tankowanie i raz wyczyszczono filtry powietrza.

Szczególną atrakcją są strome podjazdy prosto na plażach Oceanu Indyjskiego. Tutaj liczy się mniej sama moc silnika, a bardziej idealna równowaga między jeźdźcem a motocyklem. Kombinacja mocnego silnika dwutaktowego i wyczuciowego zawieszenia okazuje się idealna do zróżnicowanych wymagań tej wyjątkowej wyprawy. Szczególnie imponująca jest sterowność na stromych podjazdach – podczas gdy silnik na niskich obrotach oddaje swoją moc delikatnie i w sposób kontrolowany, w wyższym zakresie obrotów dostępna jest imponująca moc, która nawet najbardziej strome podjazdy zamienia w kontrolowaną przyjemność. Zmieniające się warunki pogodowe stanowią przy tym dodatkowe wyzwanie. Od promiennego słońca po tropikalne ulewy – jest tu wszystko, ale KTM radzi sobie z każdą sytuacją z gracją. Szczególnie na ślizgawych leśnych odcinkach po deszczu widać jakość zawieszenia. Elementy zawieszenia pochłaniają nawet najtwardsze uderzenia z opanowaniem i dają jeźdźcowi zawsze precyzyjną informację zwrotną z podłoża. Charakterystykę silnika można przy tym idealnie dawkować – od delikatnego ślizgania się przez grząskie odcinki do mocnego ciągu z głębokich dziur w błocie.

• Ubranie, kask, buty, rękawice: https://foxracing.at/moto/
• Komunikacja: Cardo Packtalk Edge
• Wodoodporny plecak Enduristan: https://enduristan.de/collections/rucksacks-1
• Torba podróżna na wyprawy enduro: Ogio 9800
• Opony: Mitas EF-07 Supersoft

Uczucie przemierzania afrykańskiej dziczy w siodle KTM sprawia, że nawet zblazowany dziennikarz, jak ja, wpada w zachwyt: „Nie mogę sobie wyobrazić, jak ludzie przechodzą przez życie na tej ziemi, tak 70, 80, 90 lat, i nie jeździli na enduro. To po prostu nie do wyobrażenia!” Intensywność przeżyć, stałe wyzwanie utrzymania człowieka i maszyny w harmonii, głębokie zanurzenie w naturę – to wszystko uzależnia. Kiedy siła Oceanu Indyjskiego miesza się z adrenaliną technicznie wymagającego odcinka enduro, kiedy pikantny zapach afrykańskiej ziemi wzmaga się przez ulewy deszczu, a na horyzoncie czeka kolejny, wydawałoby się niemożliwy do pokonania podjazd, wtedy staje się jasne: to jest enduro w swojej najczystszej formie.

Niezapomniane pozostają również humorystyczne chwile tej wyprawy. Jak choćby wtedy, gdy Alfie Cox po pierwszych, rzekomo „łatwych” podjazdach swoich austriackich gości postanowił znacznie podnieść poziom – z konsekwencją, że samozwańczy „hard enduryści” nagle zaczęli się pocić. Albo moment, gdy jeden z uczestników podczas przejazdu przez rzekę wykonał niezamierzone salto przez kierownicę i wynurzył się z błotnistej wody jak zmoknięty pudel. „Przeszkoda wyczuwa twój strach jak pies” – stało się moim nowym odkryciem. Zawsze wtedy, gdy ponownie wahałem się przed stromym podjazdem. Trzeba podejść do przeszkody z wypiętą klatą – wtedy się to udaje. I tak samo jest z tymi rzekomo wielkimi podróżami. Robić – nie wahać się! Chwile tutaj, w Afryce, były bezcenne i pozostaną na zawsze!