Kompromis odzieżowy na motocyklu adventure w terenie

Na drodze dawno już odpowiedziałem sobie na pytanie o odzież. Jeżdż tam w trzywarstwowym laminacie i nawet w wysokich temperaturach radz sobie w nim zaskakujco dobrze. Powód jest prosty: na drodze prawie zawsze jesteś w ruchu, pd powietrza pracuje na twoj korzyś, a twoje ciało wykonuje niewiele wysiłku. Nieprzyjemnie robi si tylko w korku, a ten na moich trasach jest wyjtkiem.

W terenie ten rachunek odwraca si całkowicie. Podczas jazdy enduro wchodzisz na znacznie wyższe ttno, nieustannie pracujesz całym ciałem i rozgrzewasz si od środka. Właśnie tu leży sedno problemu, a da si je dobrze wyjaśni fizyk: oddychajce tkaniny odprowadzaj par wodn na zewntrz tylko wzdłuż gradientu temperatury i wilgotności. Przy ciżkiej pracy organizm produkuje jednak wicej potu, niż s w stanie odprowadzi nawet najlepsze materiały, a w ciepłym, wilgotnym powietrzu gradient dodatkowo maleje. Na trudnym odcinku przy 38 czy 41 stopniach możesz wic otworzy tyle wywietrzników, ile chcesz: jeśli nie przewiewa przez nie pd powietrza, kombinezon pozostaje saun. Dokładnie tak dopadło mnie ostatnio na południu Francji 41 stopni według wyświetlacza, kamienisty teren, tempo spacerowe. Wentylacja była kompletnie bezużyteczna. Do tego dochodzi kwestia ochrony, która w terenie wyglda inaczej niż na drodze: przewracasz si czściej, ale zazwyczaj wolniej i właśnie dlatego koncepcje odzieży tak bardzo si rozjeżdżaj.

Żeby nie wyszło z tego jechanie po membranach, trzeba by fair i zrozumie, co taki laminat potrafi. W trzywarstwowym laminacie membrana jest na stałe sklejona midzy materiałem zewntrznym a podszewk. Nic si nie przesuwa, nic nie ociera, konstrukcja jest wytrzymała i stosunkowo lekka. Sama membrana to rozcignity fluoropolimer z miliardami mikroskopijnych porów na cal kwadratowy. Pory te s o rzdy wielkości mniejsze od kropli wody, ale wyraźnie wiksze od czsteczki pary wodnej. Deszcz zostaje na zewntrz, para z ciała może si wydosta pod warunkiem, że wspomniany gradient si zgadza.

Ile to jest warte, przekonałem si w 2005 roku w Yellowstone. Park w swoich strefach dla odwiedzajcych leży na wysokości od 2.000 do 2.400 metrów, przymrozki s tam możliwe w każdym miesicu roku, a letnie noce regularnie spadaj w okolice zera. Podczas naszej ówczesnej podróży po Ameryce mieliśmy rano temperatury poniżej zera, a w midzyczasie przelotne deszcze, i na motocyklu złożyłem przysig: nigdy wicej dalekiej podróży bez trzywarstwowego laminatu Gore-Tex. Po powrocie do domu zamówiłem u specjalisty od Gore-Tex, firmy Stadler, topowy zestaw, i w zimnych, mokrych warunkach takiego laminatu do dziś nic nie zastpi. Ważne jest tylko, by uczciwie oceni, za co si płaci: laminat to ubezpieczenie od pogody z wbudowanym limitem odprowadzania potu, a nie klimatyzacja.

Tyle że problemu lata po prostu nie rozwizuje. Szczera prawda po wielu podróżach brzmi: nawet moje kombinezony z ogromnymi, zamykanymi na zamki wywietrznikami nigdy nie dorównuj przewiewności stroju motocrossowego. Membrana wygrywa w zimnie i deszczu, a przegrywa zawsze wtedy, gdy brakuje pdu powietrza, a ttno rośnie.

Drug skrajnoś znam równie dobrze, bo regularnie do niej wracam. Odzież motocrossowa składa si z lekkich, otwartych tkanin siateczkowych i elastycznych bez żadnej wodoodpornej warstwy. Jest bezkompromisowo zbudowana pod ktem przepływu powietrza, a ochrona nie pochodzi z tekstyliów, lecz z oddzielnych protektorów. Jeżdż wtedy w jerseyu z przewiewn kamizelk z protektorami pod spodem. W kwestii ochrony warto spojrze na norm: protektory testuje si według EN 1621 w dwóch poziomach, a poziom 2 może przepuści średnio tylko połow siły resztkowej dopuszczalnej dla poziomu 1. Dobra kamizelka z protektorami poziomu 2 to wic nie listek figowy, lecz poważna ochrona. Do tego dochodzi szczegół, który wielu nie docenia: pod jerseyem o przebiegu dnia współdecyduje koszulka funkcyjna. Bawełna nasika i wychładza w niekontrolowany sposób, obcisła koszulka sportowa przynajmniej transportuje pot tam, gdzie pd powietrza może go odparowa. Także przewiewna frakcja żyje z zasady cebulki, tylko pomyślanej w drug stron.

W upalny dzień ciżkiej pracy w terenie z takim zestawem radzisz sobie znakomicie. Cena jest znana: gdy tylko nadciga deszcz, stoisz na skraju szlaku i wcigasz przeciwdeszczówk, a na zimno pomaga tylko zasada cebulki ze wszystkim, co zmieści si w torbie. Rozwizania idealnego na wyprawy adventure, które sprawdzałoby si równie dobrze na wyciskajcych siódme poty odcinkach, jak i w najniższych temperaturach, w każdym razie do dziś nie znalazłem. Coraz bardziej wierz, że nie może ono istnie, bo maksymalna przewiewnoś i szczelna membrana fizycznie si wykluczaj.

Najlepszego jak dotd zderzenia z rzeczywistości w tym dylemacie dostarczyła mi Colorado Backcountry Discovery Route. Organizacja BDR, amerykańska inicjatywa non-profit, dokumentuje w kolejnych stanach trasy offroadowe dla motocykli adventure i udostpnia za darmo ślady GPS wraz z mapami trasa przez Kolorado, w skrócie COBDR, liczy oficjalnie 745 mil. Nasze dwie Aprilie Tuareg 660 wraz z gotow, zaprogramowan tras pochodziły z Colorado Motorcycle Adventures w Golden, a kto chce na żywo bada problem odzieży, nie znajdzie lepszego laboratorium: ta podróż rzuca ci pod koła pustynny upał w dolinie i krup śnieżn na przełczy tego samego dnia.

Jeździłem tam w iXS Venture-Air 1.0, dwuwarstwowym kombinezonie z materiału ripstop z dużymi wywietrznikami, kurtka i spodnie w jasnym szaro-oliwkowym kolorze. Był to jak dotd najbardziej akceptowalny kompromis w mojej kolekcji: wystarczajco przewiewny, dopóki byłem w ruchu, a dziki wodoodpychajcej konstrukcji przyzwoita baza, gdy na 3.700 metrach złapał nas deszcz. Clemo jechał obok w czysto motocrossowym zestawie, a podział ról był lekcj pogldow. Gdy utknliśmy w wodnej dziurze i przy wyciganiu motocykla porzdnie si spociłem, on tylko łagodnie uśmiechał si ze swojego przewiewnego stroju MX. Na górze, na przełczy Engineer Pass na wysokości 3.901 metrów i na Cinnamon Pass na wysokości około 3.850 metrów, przy jednocyfrowych temperaturach i nadcigajcych opadach, obraz odwrócił si całkowicie. Swoj drog do systemu należy też głowa: w terenie świadomie jeżdż w zamknitym kasku enduro z szyb, Arai Tour-X5, który jest cieplejszy niż kask crossowy z goglami, ale za to ratuje mnie w deszczu i na odcinkach dojazdowych. A ponieważ w takich momentach cigle ustala si lini jazdy, wyciganie motocykli i postoje na zdjcia, komunikacja szła przez system mesh Cardo Packtalk Edge, który w terenie okazał si realnym zyskiem dla bezpieczeństwa.

Wniosek z Kolorado jest niewygodny: obie filozofie miały swój moment i żadna nie wygrała dnia w całości. Właśnie dlatego nie wierz już w jeden idealny kombinezon, lecz w sprytnie zbudowany system.

Moja nastpna próba świadomie znów przechyla si w stron przewiewności, ale z siatk bezpieczeństwa. Plan wyglda tak: na górze jeżdż w przewiewnej koszuli z protektorami z koszulk motocrossow na wierzchu, czyli maksymalna wentylacja dokładnie tam, gdzie ciało przy pracy wytwarza najwicej ciepła. Jako ubezpieczenie od pogody na motocyklu na stałe lduje superkompaktowa kurtka wierzchnia Gore-Tex, przytroczona tak, by była pod rk. Gdy nadciga zła pogoda, inwestuj te dwie minuty i j narzucam. Przy spodniach id odwrotn drog i zostaj przy spodniach do motocykla adventure z membran i dużymi wywietrznikami, jak ostatnio w iXS. Nogi generuj mniej stresu cieplnego niż tułów, za to jako pierwsze przyjmuj bryzgi, przeprawy przez wod i rozpryski.

Czy ten system zakończy poszukiwania, nie wiem prawdopodobnie kompromis odzieżowy w terenie pozostanie problemem nie do rozwizania, z którym można sobie jedynie radzi coraz mdrzej. Ale właśnie po to s podróże. Nowy zestaw zostanie przetestowany przy kolejnych projektach, w planach s obecnie Arizona, Teksas, Grecja i Portugalia. Bdźcie na bieżco dla was żaden projekt badawczy nie jest dla mnie zbyt pracochłonny.