Hoofdvorm bepalen voor je motorhelm: handleiding met hoofdindex

Bijna elke motorrijder kent zijn helmmaat, maar met de eigen hoofdvorm zijn maar weinigen vertrouwd - en zo wordt het kopen van een helm al snel giswerk. De hoofdomtrek vertelt je weliswaar of je naar M of L moet grijpen, maar of de binnenschaal ook bij jouw schedel past, staat op geen enkel etiket. Twee hoofden met precies dezelfde omtrek van 57,5 centimeter kunnen er van bovenaf compleet anders uitzien - het ene als een rugbybal, het andere eerder als een voetbal - en een helm die bij de een past, drukt bij de ander op het voorhoofd terwijl hij aan de zijkanten ruimte overlaat. Hoe je met eenvoudige middelen je hoofdvorm bepaalt en wat het getal dat daaruit komt betekent voor je volgende helm, laten we je zien in deze handleiding en in de video over de nieuwe motorhelmen van de EICMA.

Om het zo praktijkgericht mogelijk te maken, hebben we 13 hoofden van de 1000PS-redactie opgemeten met een meetlint en een krompasser en de resultaten vergeleken met 24 nieuwe helmen voor 2027, die NoPain zelf heeft gepast op de EICMA 2026 in Milaan. Welke modellen beter passen bij lange, middel-ovale of rondere hoofden, lees je verderop. Maar eerst laten we zien hoe je de benodigde maten zelf bepaalt.

Voor de hoofdomtrek volstaat een flexibel meetlint, zoals je dat in elke naaidoos zou moeten vinden. Leg het horizontaal rond je hoofd, vooraan een à twee centimeter boven de wenkbrauwen en achteraan over het punt waar je achterhoofd het verst uitsteekt. Het lint moet strak aanliggen zonder in te snoeren, en omdat vaak een paar millimeter het verschil tussen twee maten maken, loont het om drie keer te meten en de grootste waarde te nemen. Twee fouten zien we daarbij steeds weer: ofwel wordt het lint achteraan schuin omhoog getrokken, ofwel zit het vooraan te hoog en glijdt het van het achterhoofd af. In beide gevallen meet je naast het breedste punt, en klopt de maat die je daaruit afleidt niet.

NoPain komt uit op 57,5 centimeter en zit daarmee bij vrijwel alle fabrikanten in maat M. Wie precies tussen twee maten in zit, moet beide helmmaten passen, want uiterlijk hier beslist ook de hoofdvorm mee, waar het in de volgende twee stappen om draait. Alles over het kiezen van de juiste maat, van de maattabel tot de juiste pasvorm, vind je in deze gids over helmmaten.

Voor de hoofdvorm heb je nog twee maten nodig: de lengte en de breedte van je hoofd. De lengte loopt van het voorhoofd tussen de wenkbrauwen tot het achterste punt van het achterhoofd; de breedte meet je op het breedste punt van de schedel, ongeveer twee vingers boven de oren. Wij gebruikten daarvoor een krompasser, een grote passer met gebogen benen waarvan de punten tegen beide meetpunten liggen en waarvan je de afstand daarna op een liniaal afleest. Uit beide waarden bereken je de hoofdindex door de breedte te delen door de lengte en het resultaat met 100 te vermenigvuldigen. Bij NoPain is dat 15,2 centimeter breedte en 20,0 centimeter lengte, wat een index van precies 76,0 oplevert.

Zo meet je thuis lengte en breedte zonder krompasser Het principe: voor de breedte houdt je helper twee boeken evenwijdig links en rechts tegen je hoofd, ongeveer twee vingers boven de oren, en meet de afstand tussen de boekkaften. Voor de lengte leun je met je achterhoofd tegen een muur, terwijl je helper een boek plat tegen je voorhoofd houdt, net boven de wenkbrauwen. Daarna meet je van de muur tot het boek.

Druk dik haar daarbij plat, anders meet je je kapsel in plaats van je schedel, en neem elke maat twee tot drie keer. Bij afwijkingen telt het gemiddelde. Eén millimeter verschuift de index met ongeveer een halve punt, wat alleen vlak bij een grens uitmaakt. Na een paar minuten heb je twee getallen die je bij je volgende helmaankoop meer vertellen dan welk maatetiket ook.

Hoe kleiner de hoofdindex, hoe langer je hoofd in verhouding tot de breedte. Tot 75,9 spreekt men van een lang-ovaal hoofd, dat van bovenaf aan een rugbybal doet denken. Tussen 76,0 en 80,9 ligt de middel-ovale vorm, waarvoor het merendeel van alle helmen wordt gebouwd, en vanaf 81,0 begint het rond-ovale hoofd, waarbij lengte en breedte nog maar weinig van elkaar verschillen. De indeling komt uit de antropologie (Martin/Saller, 1957) en geldt voor volwassen mannen; bij vrouwen liggen de grenzen ongeveer een punt hoger. De helmfabrikanten spreken van Long Oval, Intermediate Oval en Round Oval; een bindende schaal vanaf welke waarde een helm als lang-ovaal geldt, bestaat in de branche echter niet. Daarom vertrouwen we niet op wat de fabrikant opgeeft, maar zetten we elke helm zelf op.

Met 76,0 is NoPain net nog middel-ovaal, maar staat hij al met één been in het rugbykamp. Een helm die voor ronde hoofden is gebouwd, meldt zich bij hem daarom na een paar minuten met een drukplek op het voorhoofd.

Hoe verschillend hoofden zijn, blijkt al uit onze kleine steekproef binnen de redactie. Van de 13 opgemeten hoofden zijn er drie lang-ovaal en tien middel-ovaal; een rond-ovaal hoofd hebben we niet gevonden. Tussen het langste hoofd, Mex met 70,6, en het rondste, Philipp met 80,2, liggen bijna tien indexpunten, hoewel de hoofdomtrekken maar een paar centimeter verschillen. Naast Mex horen McGregor met 74,2 en Nastynils met 75,8 bij onze langhoofden, NoPain zit met 76,0 precies op de grens en cameraman Schaaf met 76,4 vlak daarachter. Representatief is dat niet, maar het laat zien dat bijna een op de vier van ons buiten de standaardvorm valt waarvoor de meeste helmen worden gebouwd.

Veelzeggend is een blik op de favoriete helmen van onze langhoofden: alle drie zweren ze bij Arai en Shoei, en Mex heeft daarnaast goede ervaringen met HJC. Blind op het merk vertrouwen moet je toch niet, want zoals onze pasbeurten op de EICMA hebben laten zien, verschilt de binnenvorm vaak al van model tot model binnen hetzelfde merk.

Eén vraag horen we steeds weer: kun je een helm die op het voorhoofd of de slapen drukt niet gewoon met andere voeringen passend maken? Soms wel, meestal helaas niet. De meeste premiumfabrikanten bieden weliswaar wang- en hoofdvoeringen in verschillende diktes aan, en Shoei heeft zelfs eigen inzetstukken in het assortiment waarmee je de binnenbreedte van de helm kunt aanpassen. Op het voorhoofd en de bovenkant van je hoofd ligt je schedel echter meestal direct tegen de binnenschaal van EPS aan, oftewel het piepschuim, en daar valt niets aan te wisselen. Is een helm duidelijk in de ene richting gevormd en je hoofd in de andere, dan helpt zelfs de dikste voeringset niet en moet er een ander model komen.

Daar komen de schaalsprongen nog bij. Veel helmen worden in zes of zeven maten aangeboden, maar met slechts drie of vier buitenschalen geproduceerd, zodat meerdere maten één schaal delen en de juiste binnenomtrek pas via EPS en voeringdikte ontstaat. HJC gaf ons op de EICMA een voorbeeld: de RPHA 71 had vier buitenschalen, de RPHA 72 doet het met drie. Wie in het oude model perfect in M zat, kan er dus niet op rekenen dat M ook bij de opvolger past. Gewoon een maat groter kopen is daarbij geen oplossing, want een te grote helm verschuift, wordt luider en beschermt slechter - uiterlijk bij snelwegtempo of na twee uur in de twisties merk je dat.

De hoofdindex vervangt het passen niet, maar bespaart je er wel veel, omdat je vooraf al weet welke helmen je niet eens hoeft op te zetten en waarop je moet letten tijdens het passen. Zet de helm op, sluit de kinriem en houd hem minstens tien minuten op, ook als het in de winkel lang gaat duren - op een dagtocht over een bochtige weg draag je hem tenslotte ook langer. Draai je hoofd, knik en let op waar druk ontstaat. Blijft er daarna een rode afdruk op je voorhoofd, dan is de helm te rond gevormd voor je hoofd; drukt hij op de slapen, dan is hij te lang. Brildragers nemen hun dagelijkse bril absoluut mee naar het passen, want of de pootjes zonder druk achter de oren passen, blijkt pas met de helm op.

Op de EICMA 2026 heeft NoPain de belangrijkste nieuwe helmen voor 2027 telkens in maat M opgezet en met zijn hoofdindex van 76,0 ingedeeld. Voor de brillentest had hij bij elke stand dezelfde referentiebril met extreem smalle pootjes bij zich, wat het gunstigste scenario is - wie bredere pootjes heeft, moet rekening houden met iets minder ruimte. De indeling is gebaseerd op één enkel hoofd en een paar minuten op de beursstand, en vervangt dus geen duurtest. Met je eigen index kun je ze wel voor jezelf omrekenen: ligt je waarde duidelijk onder 76, dan geldt een tip voor langere hoofden des te meer voor jou; ligt hij duidelijk boven 78, dan geldt hetzelfde voor de tip voor rondere hoofden.

Wie een lang hoofd heeft, moet vooral de Arai Horizon-X, de nieuwe Shoei's NXR3 en GT-Air 3 Smart en de HJC F72 en i101 nader bekijken; voor off-road komen daar de Bell Moto-10 GP en de Suomy MR Jump 2.0 bij. Voor eerder ronde hoofden loont het om de Shark Skwal iCup, de KYT NM-1, de LS2-modellen New Ranger en Valiant Gear en Sena's Phantom Camera en Specter KV te passen. Alle nieuwigheden met prijzen, techniek en de interviews op de beursstand laat NoPain zien in de video van zijn rondgang.

Wie zijn hoofdindex kent, bespaart zich bij de volgende helmaankoop een groot deel van het passen en weet bij elke drukplek meteen of een andere voering helpt of dat het model gewoon niet bij het eigen hoofd past. Ligt je waarde midden in het middel-ovale bereik, dan heb je de meeste keuze, omdat de meeste helmen precies voor dat midden worden gebouwd. Ben je daarentegen lang-ovaal zoals drie van onze 13 collega's, of rond-ovaal, dan loont het meten extra, want dan valt een deel van het aanbod bij voorbaat af. Meetlint en boeken vervangen het passen niet, maar zorgen er wel voor dat je meteen de juiste helmen opzet.