Sena Phantom ANC helm langeafstandstest

Wie op tour navigatie, muziek of groepsgesprekken wil gebruiken, monteert doorgaans een communicatieapparaat aan de buitenkant van de helm, trekt kabels onder de voering door en verschuift de luidsprekers langs de EPS-binnenschaal totdat het geluid klopt en niets meer drukt. Sena draait dit principe om bij hun Phantom ANC. De naar ECE 22.06 gehomologeerde integraalhelm is rondom elektronica, microfoons en akoestische kamers geconstrueerd; niets hangt zijdelings als een klein zeil in de wind, de gewichtsverdeling blijft symmetrisch en het systeem is na het koppelen vrijwel Plug & Play. Daarbij komen Mesh Intercom 3.0, Bluetooth 5.3, frontlicht, automatisch reagerende achterlichten, zonneklep, omgevingsmodus (Ambient Mode) en uiteraard ANC. Veel helm, veel techniek, veel belofte.

Windlawaai is niet alleen vervelend, maar maakt lange etappes zwaar, dwingt muziek en intercom tot steeds hogere volumes en kan het gehoor permanent beschadigen. Als arbeidsmedische richtwaarde geldt 85 dB(A), gebaseerd op een achturige werkdag. Deze waarde is niet direct te vertalen naar een motorrit, maar maakt duidelijk dat aanhoudend windruis het gehoor ernstig kan belasten. ANC is er niet op gericht de motor volledig stil te maken, maar vooral de lage, gelijkmatige componenten van wind- en bromgeluiden te verminderen. Sena spreekt van tot wel 20 dB(A) reductie. Dit is een maximumwaarde en geen gegarandeerde geluidsisolatie over het gehele frequentiespectrum, want achter een hoog windscherm, in turbulente luchtstroom of bij een slecht afsluitende nekrand veranderen de geluidsgolven voortdurend. Bijkomende gehoorbescherming op snelle en lange etappes blijft daarom een zinvolle aanvulling.

In Glossy White doet de Sena Phantom ANC denken aan een Star Wars Stormtrooper, maar dan zonder twijfelachtige trefkans, terwijl Mat Zwart en Glossy Black aanzienlijk ingetogener ogen. De glasvezelcomposietschaal, de zachte binnenvoering, het soepel klikkende visiermechanisme en de dubbele D-sluiting stralen over het algemeen de kwaliteit uit die men in deze prijsklasse verwacht; een kleine lakfout aan de voorzijde van ons testexemplaar was echter de spreekwoordelijke kras in het hoogglansplaatje.

Zonder zijdelings gemonteerde intercom zit de helm aangenaam en evenwichtig op het hoofd, hoewel Sena voor maat M (ECE R22.06) 1.650 ± 50 gram opgeeft. Onze controlemeting van 1.716 gram inclusief het Pinlock-vizier toont aan dat de werkelijkheid ruim binnen de opgave valt. Een vedergewicht is de volledig uitgeruste toerhelm weliswaar niet, maar beslissender dan de pure massa is de evenwichtige verdeling ervan.

Op de Europese productpagina omschrijft Sena de binnenvorm als intermediair-ovaal, dus middelmatig ovaal. Bij onze drie testers bleek er bovendien een lichte neiging naar rond te zijn, waarbij de helm over het algemeen eerder ruim uitvalt. Op alle drie de hoofden zat hij stevig en veilig, en de lichte druk op het voorhoofd bleef ook over langere tijd probleemloos. Aan de zijkanten scheidde zich echter het kaf van het koren: hoe strakker de polstering, oorschelpen en nekrol tegen het hoofd aanlagen, hoe helderder de luidsprekers klonken en hoe effectiever de ANC werkte. Bij het langwerpige hoofd was maat M weliswaar comfortabel, maar de oorschelpen zaten te ver van de oren af. Bij een eerder ronde hoofdvorm ontstond meer zijdelings contact en daarmee een betere akoestische afdichting. Daarom volstaat het bij de Phantom ANC niet om alleen de hoofdomtrek te kennen: de helm moet niet alleen bij het passen, maar idealiter ook in de rijwind goed functioneren.

Bij de Phantom ANC volgt nog een tweede pasprobe: de uitneembare oorschelpen moeten elk oor volledig omhullen zonder het om te vouwen, terwijl de luidsprekers zo dicht mogelijk maar zonder druk moeten zitten. Een collega moest zijn oren na elke opzet opnieuw in de schelpen positioneren – ongeveer zo elegant als het wisselen van handschoenen in de regen, maar voor geluid en ANC cruciaal. Brillendragers moeten bij het passen zowel zonnebril als correctiebril meenemen. Bij één testpersoon paste helemaal geen bril onder de polstering, bij een andere drukten de pootjes en verslechterden ze bovendien de akoestische afdichting.

Het heldere vizier biedt een breed, vervormingsvrij gezichtsveld, klikt soepel vast en is voor reiniging of wisseling in een handomdraai te verwijderen. Onze testhelmen werden geleverd met een hoogwaardig Pinlock-inzetstuk – de leveringsomvang kan echter per markt en aanbieder variëren. Een gespiegeld vizier wordt niet aangeboden.

De interne zonneklep is soepel te bedienen, maar zit vanwege de compacte voorzijde zeer dicht bij het gezicht en valt vergelijkenderwijs kort uit. Afhankelijk van helmgrootte, neus en zitpositie kan de onderkant in het gezichtsveld komen. Twee testers ervoeren de ventilatie als behoorlijk, maar zeker niet stormachtig: de openingen bij kin, voorhoofd en bovenkant van het hoofd leveren merkbare frisse lucht. De derde tester meldde bij een rechtopstaande tourpositie echter weinig effect. Ook hier speelt de aanstroming van de wind een beslissende rol.

Al puur passief biedt de Phantom ANC een aangename demping en blijft vrij van storende fluitgeluiden zoals die van extern gemonteerde intercoms. Met geactiveerde ANC werden ruis en gebrom bij gemiddeld tempo bij alle drie de testers minstens licht verminderd, maar de windgeluiden verdwenen nooit volledig.

Koppelen, OTA-update en configuratie via de Sena Motorcycles App werkten vanzelfsprekend, de meertalige handleiding staat online beschikbaar en de laatst gekozen ANC-instelling blijft na herstart behouden.

De knoppen volgen een logische volgorde en zijn met handschoenen te voelen; uitgerekend de ANC-knop zit rechts aan de gaskant en vraagt tijdens het rijden meer aandacht dan ons lief is. "Hey Sena" bedient volgens de officiële lijst onder andere volume, muziek, telefoon en Mesh, maar niet ANC of licht. In de test slokte de stemherkenning ongeveer één op de drie pogingen op. Voor- en achterlicht bedient de bestuurder via knop respectievelijk app; het voorste werklicht schakelt na ongeveer vijf minuten automatisch uit, het achterlicht reageert op herkende vertraging, maar is niet gekoppeld aan de motorrem.

De werkelijke kracht van de Phantom ANC ligt niet bij de ANC, maar bij het geïntegreerde communicatiesysteem. Open Mesh biedt zes kanalen voor een onbeperkt aantal deelnemers, terwijl Group Mesh een privégroep met tot 24 bestuurders bij elkaar houdt – Sena geeft in open terrein een bereik van tot twee kilometer op.

In de redactietest was er niets aan te merken op bediening en spraakverstaanbaarheid: wie al met Sena Mesh rijdt, krijgt een perfect geïntegreerde, overzichtelijke oplossing. Het addertje onder het gras toont zich bij gemengde groepen: Bluetooth 5.3 verbindt weliswaar telefoon, tweede telefoon, GPS of een compatibele actioncam, maar vervangt geen directe universele Bluetooth-intercom.

Eigen microfoons registreren het geluid direct bij de oorkamer. De elektronica analyseert het signaal in realtime en genereert via de luidsprekers een tegenfasige geluidsgolf. Wanneer golfberg en golfdal zo goed mogelijk samenvallen, wordt de geluidsdruk in bepaalde frequentiebereiken daadwerkelijk verminderd. Het systeem overdekt het lawaai dus niet met nog meer lawaai, maar verzwakt het voordat het het trommelvlies bereikt.

Bij een gelijkmatig gebrom, bijvoorbeeld in een vliegtuig, kan ANC relatief eenvoudig werken. In een motorhelm veranderen de omstandigheden echter voortdurend: hoofdbewegingen, schermranden, zijwind, jasboord en de aerodynamica en motorkarakteristiek van de betreffende motor beïnvloeden frequenties en volume permanent. De door Sena genoemde tot 20 dB(A) kunnen onder gunstige omstandigheden worden bereikt, maar zijn geen garantie voor elk hoofd, elke motor en elk tempo.

De beslissende hefboom blijft echter aangenaam analoog: hoe dichter microfoons en luidsprekers bij het oor zitten en hoe dichter de oorkamers afsluiten, hoe minder het algoritme hoeft te toveren.

De omgevingsmodus was over alle hoofden heen het duidelijkste effect. Een lange druk op de ANC-knop leidt buitengeluiden via microfoons en luidsprekers naar binnen, zodat gesprekken bij het tankstation, een korte vraag bij het stoplicht of een politieverhoor mogelijk zijn zonder de helm af te zetten en zonder dat het klinkt alsof je door een gesloten garagedeur spreekt.

ANC en Ambient Mode werken niet tegelijkertijd: wanneer de ruisonderdrukking wordt geactiveerd, schakelt de helm de omgevingsmodus automatisch uit. Deze is vooral bedoeld voor korte gesprekken in stilstand en niet als permanente gehoorhulp tijdens het rijden. Bij het tankstation of bij een kort gesprek blijkt hij echter een onopvallende dagelijkse metgezel die je snel leert waarderen.

Eén hoofd op één motor had hier snel tot een misleidend oordeel kunnen leiden. In de loop van de test werden daarom twee identieke exemplaren van de Sena Phantom ANC met actuele softwareversie door drie testpersonen op in totaal zes motoren gereden – van de grotendeels onbeschermde scooter via naked bikes en cruisers tot de toermotor met flink windscherm. Getest werden ritten met en zonder ANC, verschillende hoofdhoudingen, landweg- en snelwegsnelheid, muziek, Mesh, omgevingsmodus en de invloed van uiteenlopende mate van windprotectie.

De indrukken lagen opmerkelijk ver uiteen: ze varieerden van "voor 100 euro meerprijs werkt dit eigenlijk echt goed" tot "homeopathische verbetering met zacht geruis". Precies deze opvallende discrepantie was de reden om een tweede testhelm aan te vragen.

Want bij het eerste exemplaar bleef de ANC-werking voor één tester bij 100 km/h dermate gering dat we aanvankelijk een defect vermoedden. Bovendien trad bij lager tempo een zacht geruis op dat deed denken aan een koptelefoon met wackelcontact of een stoffige platennaald. Omdat dit gedrag met de tweede helm op drie verschillende motoren eveneens optrad, konden we een defect van het eerste exemplaar grotendeels uitsluiten.

Uiteindelijk leverde de directe vergelijking van de drie testpersonen een plausibele verklaring. Bij het langwerpige hoofd van tester nummer één zat de helm zijdelings ruimer. Daardoor sloten de oorschelpen minder dicht af, terwijl luidsprekers en ANC-microfoons relatief ver van de oren verwijderd bleven. Zo konden meer wisselende windgeluiden in de oorkamers doordringen, waarop de ANC gedeeltelijk reageerde met het beschreven geruis. Bij de collega's wier hoofden de helm zijdelings strakker omsloot, trad het probleem slechts in uitzonderlijke gevallen op en werkte de ruisonderdrukking merkbaar beter.

Bij het overwegend langwerpige hoofd zat de helm in maat M comfortabel en lag hij stevig aan op voorhoofd en achterhoofd, maar sloot hij rondom de oren niet dicht genoeg af. De zachte oorschelpen omhulden de oren weliswaar volledig, maar luidsprekers en ANC-microfoons bleven toch te ver verwijderd. Vanaf 80 km/h trad de muziek steeds meer op de achtergrond, bij 120 km/h was ze alleen nog bruikbaar op hoog volume. Bij het activeren van de ANC bij constante 100 km/h veranderde slechts de klankkleur van het windruis naar dof, terwijl motorgeluid en totaalvolume vrijwel even aanwezig bleven. Bij het rijden door de bebouwde kom kwam bovendien een zacht geruis bij, vooral bij het zijdelings kijken in de spiegel. Wanneer de helmschaal zijdelings tegen de oren werd gedrukt, trad de ANC-werking plotseling duidelijk in. Voor deze bestuurder werkte de helm op zich goed, maar de ANC-meerprijs bracht nauwelijks meerwaarde.

Bij de tweede tester paste de helm beter en veroorzaakte hij noch bij de slapen noch bij de oren storende druk. Onder de polstering bleef echter zo weinig ruimte over dat geen enkele bril er nog comfortabel in paste. Op de adventure bike veranderde de ANC bij 70 km/h een luid gebrom in een merkbaar stiller gefluister. Bij 100 km/h kromp de voorsprong weer, echt stil werd het in de helm nooit.

De luidsprekers zaten dichter bij de oren dan bij tester één, wat zowel het geluid als de ANC-werking ten goede kwam, maar niet elke turbulentie kon compenseren. Howies conclusie: ANC is een bruikbaar comfortextra, waarvan het nut op de landweg duidelijker uitvalt dan bij hoog constant tempo. Of het op tour het beslissende verschil maakt, hangt waarschijnlijk af van de persoonlijke combinatie van hoofdvorm, bril, windscherm en reissnelheid.

Bij de derde tester lagen de zijpolsters strak aan zonder de slapen in te klemmen – daardoor kon de ANC zijn potentieel aanzienlijk beter benutten. Op een motor met windscherm bleef de werking ook bij hogere snelheid merkbaar: met rechtop hoofd en uitgeschakelde ANC was het luid, achter het scherm daalde het geluidsniveau, met ingeschakelde ANC werd het nog stiller. Zelfs bij rechtopstaande houding was goed te herkennen welke frequenties het systeem uitfilterde. Op de scooter zonder scherm viel het verschil daarentegen duidelijk kleiner uit. Afhankelijk van de motor werden ook delen van het motorgeluid gedempt. Het zachte geruis trad slechts zelden op, bij bepaalde snelheden en bij naar rechts gedraaid hoofd.

Vervelend bleef het opzetten: de oren moesten elke keer opnieuw in de schelpen worden gepositioneerd, anders ontstonden drukplekken. Als dagelijkse metgezel overtuigde de Phantom ANC desondanks met hoog comfort, volledig geïntegreerde communicatie en mogelijk betere zichtbaarheid door de extra lichten in het stadsverkeer. De ruisonderdrukking was voor deze tester duidelijk waarneembaar, maar geen must-have. Omdat hij bijzonder gevoelig is voor lawaai, rijdt hij ook in de Phantom ANC nog steeds met oordopjes. Ook voor hem valt de interne zonneklep te kort uit.

De Sena Phantom ANC past bij toerrijders, pendelaars en reisgroepen die al Sena Mesh gebruiken, geen extern apparaat aan de helm willen en bereid zijn pasvorm en oorpositie serieus te controleren. Bijzonder overtuigend is hij bij middelmatig ovale tot iets rondere hoofden, wanneer de polsters zijdelings goed afsluiten en de motor een schone of goed beschermde luchtstroom levert. Minder geschikt is hij voor zeer langwerpige hoofden met zijdelings spel, gevoelige brillendragers, sportrijders die op gewicht letten en gemengde intercom-groepen.

Wie bij 130 km/h woonkamerstilte verwacht of vanwege ANC principieel wil afzien van oordopjes, koopt langs de fysica heen. Wie daarentegen een netjes geïntegreerd tourpakket zoekt met merkbare maar niet volledige geluidsvermindering, kan aan het juiste adres zijn.