Sena Phantom ANC helm langetermijntest

Wie op tour navigatie, muziek of groepsgesprekken wil gebruiken, monteert meestal een communicatie-apparaat aan de buitenkant van de helm, rijgt kabels onder de voering en verschuift de luidsprekers langs de EPS-binnenschaal totdat het geluid klopt en niets meer drukt. Sena draait dit principe om bij hun Phantom ANC. De volgens ECE 22.06 gehomologeerde integraalhelm is ontworpen rond elektronica, microfoons en akoestische kamers; niets hangt zijdelings als een klein zeiltje in de wind, de gewichtsverdeling blijft symmetrisch en het systeem is na het koppelen vrijwel plug & play. Daarbij komen Mesh Intercom 3.0, Bluetooth 5.3, koplicht, automatisch reagerende achterlichten, zonnevizier, omgevingsmodus (Ambient Mode) en dus ANC. Veel helm, veel techniek, veel beloftes.

Windgeruis is niet alleen vervelend, maar maakt lange etappes vermoeiend, dwingt muziek en intercom tot steeds hogere niveaus en kan het gehoor blijvend beschadigen. Als arbeidsgeneeskundige richtwaarde geldt 85 dB(A), gerelateerd aan een achturige werkdag. Deze waarde is niet rechtstreeks toepasbaar op een motorrit, maar toont wel duidelijk aan dat aanhoudend windgeruis het gehoor ernstig kan belasten. ANC moet de motor echter niet volledig stil maken, maar vooral de lage, gelijkmatige componenten van wind- en dreungeluiden verzachten. Sena spreekt van tot 20 dB(A) reductie. Dit is een maximumwaarde en geen over het gehele frequentiespectrum gegarandeerde geluidsdemping, want achter een hoge ruit, in verwervelde luchtstroom of bij een ondichte nekafsluiting veranderen de geluidsgolven voortdurend. Daarom blijft extra gehoorbescherming op snelle en lange etappes een zinvolle aanvulling.

In Glossy White doet de Sena Phantom ANC denken aan een Stormtrooper uit "Star Wars", alleen zonder de twijfelachtige trefzekerheid, terwijl Mat Zwart en Glossy Black aanzienlijk ingetogener overkomen. De glasvezel-composietschaal, de zachte binnenvoering, het netjes vastklikkende vizermechanisme en de dubbele-D-sluiting geven in principe die waardigheid weer die men in deze prijsklasse verwacht; een klein lakfoutje aan de voorkant van ons exemplaar was echter de spreekwoordelijke kras op het glanzende plaatje.

Zonder zijdelings aangeflansde intercom ligt de helm aangenaam en uitgebalanceerd op het hoofd, hoewel Sena voor maat M (ECE R22.06) 1.650 ± 50 gram opgeeft. Onze controlemeting van 1.716 gram inclusief het Pinlock-vizier toont dat de realiteit ruim binnen de opgegeven marge valt. Een lichtgewicht is de volledig uitgeruste toerhelm weliswaar niet, maar belangrijker dan de pure massa is de evenwichtige verdeling ervan.

Op de Europese productpagina noemt Sena de binnenvorm intermediair-ovaal, dus middenovaal. Bij onze drie testers bleek er bovendien een lichte neiging naar rond, waarbij de helm over het algemeen eerder ruim uitvalt. Op alle drie de hoofden zat hij vast en stevig, de lichte druk op het voorhoofd bleef ook over langere tijd probleemloos. Aan de zijkanten scheidde zich echter het kaf van het koren: Hoe steviger de kussens, oorschelpen en nekrol tegen het hoofd aansloten, hoe helderder de luidsprekers klonken en hoe effectiever de ANC werkte. Bij het langovale hoofd was maat M weliswaar comfortabel, maar de oorschelpen zaten iets te ver van de oren verwijderd. Bij een eerder ronde hoofdvorm ontstond meer zijdelings contact en daarmee een betere akoestische afdichting. Daarom volstaat het bij de Phantom ANC niet om alleen de hoofdomtrek te kennen: de helm moet niet alleen bij het passen, maar idealiter ook in de rijwind functioneren.

Bij de Phantom ANC volgt nog een tweede pastest: de uitneembare oorschelpen moeten elk oor volledig omsluiten, zonder het om te vouwen, terwijl de luidsprekers zo dicht mogelijk, maar drukvrij moeten zitten. Een collega moest zijn oren telkens opnieuw in de schelpen positioneren na het opzetten – ongeveer zo elegant als een handschoenwissel in de regen, maar voor klank en ANC wel doorslaggevend. Brildragers moeten bij het passen zowel een zonnebril als een correctiebril meenemen. Bij een testpersoon paste helemaal geen bril onder de voering, bij een ander drukten de pootjes en verslechterden ze bovendien de akoestische afdichting.

Het heldere vizier biedt een breed, vervormingsvrij blikveld, klikt netjes vast en is voor reiniging of vervanging in een handomdraai af te nemen. Onze testhelmen werden geleverd met een hoogwaardige Pinlock-inzet – de leveringsomvang kan echter per markt en aanbieder variëren. Een spiegelvizier wordt niet aangeboden.

Het interne zonnevizier laat zich soepel bedienen, zit vanwege de compacte voorkant echter zeer dicht bij het gezicht en valt relatief kort uit. Afhankelijk van helmmaat, neus en zitpositie kan de onderrand in het blikveld komen. Twee testers vonden de ventilatie behoorlijk, maar bepaald niet stormachtig: de openingen bij kin, voorhoofd en bovenkant leveren merkbare frisse lucht. De derde tester meldde daarentegen bij rechtopzittende toerpositie weinig effect. Ook hier speelt de aanstroming van de wind een doorslaggevende rol.

Al puur passief biedt de Phantom ANC een aangename demping en blijft hij vrij van storende fluitgeluiden, zoals die extern gemonteerde intercoms kunnen veroorzaken. Bij geactiveerde ANC werden ruis en dreunen bij gemiddeld tempo bij alle drie de testers in ieder geval licht gereduceerd, volledig verdwenen de windgeluiden echter nooit.

Koppelen, OTA-update en configuratie via de Sena Motorcycles App verliepen vanzelfsprekend, de meertalige handleiding staat online ter beschikking, en de laatst gekozen ANC-instelling blijft na het herstarten bewaard.

De knoppen volgen een logische ordening en zijn met handschoenen te betasten; uitgerekend de ANC-knop zit rechts aan de gashand en vraagt tijdens het rijden meer aandacht dan ons lief is. "Hey Sena" bestuurt volgens de officiële lijst onder andere volume, muziek, telefoon en mesh, echter niet ANC of licht. In de test slikte de spraakherkenning ongeveer elke derde poging weg. Voor- en achterlicht bedienen rijders per knop respectievelijk app; het voorste werklicht schakelt na ongeveer vijf minuten automatisch uit, het achterlicht reageert op waargenomen vertraging, maar is niet gekoppeld aan de motorrem.

De echte kracht van de Phantom ANC ligt niet bij de ANC, maar bij het geïntegreerde communicatiesysteem. Open Mesh biedt zes kanalen voor een willekeurig aantal deelnemers, terwijl Group Mesh een privégroep met tot 24 rijders samenhoudt – Sena geeft in open veld tot twee kilometer bereik op.

In de redactietest viel er aan bediening en spraakverstaanbaarheid niets aan te merken: wie al met Sena Mesh onderweg is, krijgt een perfect geïntegreerde, overzichtelijke oplossing. De adder onder het gras toont zich bij gemengde groepen: Bluetooth 5.3 verbindt weliswaar telefoon, tweede telefoon, GPS of een compatibele actioncam, maar vervangt geen directe universele Bluetooth-intercom.

Eigen microfoons registreren het geluid direct bij de oorkamer. De elektronica analyseert het signaal in realtime en genereert via de luidsprekers een tegenfase-geluidsgolf. Wanneer golftop en golfdal zo nauwkeurig mogelijk samenvallen, wordt de geluidsdruk in bepaalde frequentiebereiken daadwerkelijk gereduceerd. Het systeem overstemt het lawaai dus niet met nog meer lawaai, maar verzwakt het voordat het het trommelvlies bereikt.

Bij een gelijkmatig gebrom, zoals in een vliegtuig, kan ANC relatief eenvoudig werken. In een motorhelm veranderen de omstandigheden daarentegen voortdurend: hoofdbewegingen, vizierranden, zijwind, jaskraag en de aerodynamica en motorkarakteristiek van de betreffende motor beïnvloeden voortdurend frequenties en volume. De door Sena genoemde tot 20 dB(A) kunnen daarom onder gunstige omstandigheden bereikt worden, maar zijn geen garantie voor elk hoofd, elke motor en elk tempo.

De doorslaggevende hendel blijft echter aangenaam analoog: hoe dichter microfoons en luidsprekers bij het oor zitten en hoe dichter de oorkamers afsluiten, hoe minder het algoritme moet toveren.

De omgevingsmodus was over alle hoofden heen het duidelijkere effect. Een lange druk op de ANC-knop leidt buitengeluiden via microfoons en luidsprekers naar binnen, zodat gesprekken bij het tankstation, een korte vraag bij het stoplicht of het politieverhoor mogelijk zijn zonder de helm af te zetten, en zonder dat het klinkt alsof je door een gesloten garagedeur praat.

ANC en Ambient Mode werken niet tegelijkertijd: wordt de geluidsonderdrukking geactiveerd, dan schakelt de helm de omgevingsmodus automatisch uit. Deze is vooral bedoeld voor korte gesprekken stilstaand en niet als permanente gehoorhulp tijdens het rijden. Bij het tankstation of tijdens een kort gesprek blijkt hij echter een ongecompliceerde alledaagse helper te zijn, die je snel leert waarderen.

Eén enkel hoofd op één enkele motor zou hier al snel tot een misleidend oordeel hebben geleid. In de loop van de test werden daarom twee identieke exemplaren van de Sena Phantom ANC met actuele softwareversie door drie testpersonen op in totaal zes motoren gereden – van de grotendeels onbeschermde scooter over naked bikes en cruisers tot de toermotor met een behoorlijke ruit. Getest werden ritten met en zonder ANC, verschillende hoofdhoudingen, landweg- en snelwegtempo, muziek, mesh, omgevingsmodus en de invloed van verschillend sterke windbescherming.

De indrukken lagen opmerkelijk ver uiteen: ze varieerden van "voor 100 euro meerprijs werkt dat eigenlijk echt goed" tot "homeopathische verbetering met zacht geritsel". Precies deze opvallende discrepantie was de reden om een tweede testhelm aan te vragen.

Want bij het eerste exemplaar bleef het ANC-effect voor één tester bij 100 km/u zo gering dat we aanvankelijk een defect vermoedden. Bovendien kwam bij lager tempo een zacht geritsel bij, dat deed denken aan een koptelefoon met wiebelcontact of een stoffige platennaald. Aangezien dit gedrag zich met de tweede helm op drie verschillende motoren eveneens voordeed, konden we een defect van het eerste exemplaar grotendeels uitsluiten.

Uiteindelijk leverde de directe vergelijking van de drie testpersonen een aannemelijke verklaring. Bij het langovale hoofd van tester nummer één zat de helm zijdelings ruimer. Daardoor sloten de oorschelpen minder dicht af, terwijl luidsprekers en ANC-microfoons relatief ver van de oren verwijderd bleven. Zo konden meer wisselende windgeluiden de oorkamers binnendringen, waarop de ANC gedeeltelijk met het beschreven geritsel reageerde. Bij de collega's, wier hoofden de helm zijdelings strakker omsloot, trad het probleem slechts in uitzonderingsgevallen op en werkte de geluidsonderdrukking merkbaar beter.

Bij het overwegend langovale hoofd zat de helm in maat M comfortabel en lag hij stevig tegen voorhoofd en achterhoofd aan, sloot echter rond de oren niet dicht genoeg af. De zachte oorschelpen omsloten de oren weliswaar volledig, luidsprekers en ANC-microfoons bleven desondanks te ver verwijderd. Vanaf 80 km/u trad de muziek steeds meer op de achtergrond, bij 120 km/u was ze alleen nog met een hoog volume bruikbaar. Bij het activeren van de ANC bij constante 100 km/u veranderde alleen de klankkleur van het windgeruis richting dof, terwijl motorgeluid en totaal lawaai bijna even aanwezig bleven. Bij het langzaam rijden door de bebouwde kom kwam bovendien een zacht geritsel bij, vooral bij het zijwaarts kijken in de spiegel. Werd de helmschaal zijdelings tegen de oren gedrukt, dan zette het ANC-effect plotseling duidelijk in. Voor deze rijder functioneerde de helm op zich goed, maar de ANC-meerprijs leverde nauwelijks meerwaarde op.

Bij de tweede tester paste de helm beter en veroorzaakte hij noch aan de slapen noch aan de oren storende druk. Onder de voering bleef echter zo weinig ruimte over dat er geen bril meer comfortabel in paste. Op de reisenduro veranderde de ANC bij 70 km/u een luid gebonk in een merkbaar zachter geruis. Bij 100 km/u kromp de voorsprong weer, echt stil werd het in de helm nooit.

De luidsprekers zaten dichter bij de oren dan bij tester één, wat zowel de klank als het ANC-effect ten goede kwam, maar niet elke turbulentie kon compenseren. Howies conclusie: ANC is een bruikbare comfortextra, waarvan het nut op de landweg duidelijker uitvalt dan bij hoog constant tempo. Of het op tour het doorslaggevende verschil maakt, hangt waarschijnlijk af van de persoonlijke combinatie van hoofdvorm, bril, windscherm en reissnelheid.

Bij de derde tester lagen de zijkussens strak aan, zonder de slapen af te knellen – daarmee kon de ANC zijn potentieel aanzienlijk beter benutten. Op een motor met windscherm bleef het effect ook bij hoger tempo merkbaar: met rechtopzittend hoofd en uitgeschakelde ANC was het luid, achter het scherm daalde het geluidsniveau, met ingeschakelde ANC werd het nog stiller. Zelfs bij rechtopzittende houding was goed te herkennen welke frequenties het systeem eruit filterde. Op de scooter zonder scherm viel het verschil daarentegen aanzienlijk kleiner uit. Afhankelijk van de motor werden ook delen van het motorgeluid gedempt. Het lichte geritsel trad slechts zelden op, bij bepaalde snelheden en met naar rechts gedraaid hoofd.

Vervelend bleef het opzetten: de oren moesten telkens opnieuw in de schelpen gepositioneerd worden, anders ontstonden drukplekken. Als alledaagse helm overtuigde de Phantom ANC desondanks met hoog comfort, volledig geïntegreerde communicatie en mogelijk een betere zichtbaarheid door de extra lichten in het stadsverkeer. De geluidsonderdrukking was voor deze tester duidelijk waarneembaar, maar geen must-have. Omdat hij bijzonder geluidsgevoelig is, rijdt hij ook in de Phantom ANC verder met oordopjes. Ook voor hem valt het interne zonnevizier te kort uit.

De Sena Phantom ANC past bij toerrijders, forensen en reisgroepen die al Sena Mesh gebruiken, geen extern apparaat aan de helm willen en bereid zijn de pasvorm en oorpositie serieus te controleren. Bijzonder overtuigend is hij bij middenovale tot iets rondere hoofden, wanneer de kussens zijdelings dicht sluiten en de motor een schone of goed beschermde luchtstroom levert. Minder passend is hij voor zeer langovale hoofden met zijdelingse speling, gevoelige brildragers, sportrijders die op zoek zijn naar gewichtsbesparing en gemengde intercomgroepen.

Wie bij 130 km/u woonkamerstilte verwacht of vanwege ANC principieel geen oordopjes meer wil dragen, koopt langs de fysica heen. Wie daarentegen een netjes geïntegreerd toerpakket zoekt met merkbare, maar niet volledige geluidsreductie, kan het goed treffen.